Atacama Large Millimeter Array

De faciliteit omvat 66 radiotelescopen gepositioneerd op het Chajnantor-plateau op 5000 meter hoogte, die gezamenlijk als één instrument werken. De antennes vangen elektromagnetische straling op in millimeter- en submillimetergolflengtes, en hun opstelling maakt hoogwaardige waarnemingen van kosmische objecten mogelijk. Elke telescoop beschikt over een parabolische antenneschotel voor nauwkeurige detectie van astronomische signalen uit de ruimte.

De planning begon in de jaren negentig met afzonderlijke Europese en Noord-Amerikaanse projecten die in 2004 samengingen tot een gezamenlijk initiatief. Na jaren van constructie op extreme hoogte begonnen wetenschappelijke waarnemingen in 2011. De officiële openingsceremonie vond plaats in maart 2013, toen alle systemen volledige operationele capaciteit bereikten en het observatorium complete functionaliteit demonstreerde voor baanbrekend radioastronomisch onderzoek.

Het observatorium van 1,4 miljard dollar ontstond door samenwerking tussen Europa, de Verenigde Staten, Canada, Japan, Zuid-Korea, Taiwan en Chili. Wetenschappers uit deelnemende landen gebruiken de faciliteit om fundamentele vragen over de vorming van sterren, sterrenstelsels en planeten te onderzoeken en bij te dragen aan vooruitgang in internationaal radioastronomisch onderzoek.

De locatie ligt ongeveer 50 kilometer ten oosten van San Pedro de Atacama via onverharde wegen. Vanwege de extreme hoogte en gezondheidsrisico's is publieke toegang streng beperkt; rondleidingen vereisen vooraf reserveren en vinden alleen in weekenden plaats bij een faciliteit op lagere hoogte. De droge woestijnomgeving en wolkenloze luchten maken onderzoek het hele jaar mogelijk onder optimale atmosferische omstandigheden met minimale waterdampinterferentie.

De telescopen kunnen worden verspreid en herpositioneerd over 16 kilometer, waardoor de installatie functioneert als een zoomlens. Deze flexibiliteit stelt astronomen in staat om te schakelen tussen groothoekbeelden van grote hemelgebieden en extreem gedetailleerde close-ups van individuele objecten door simpelweg de afstand tussen antennes aan te passen. Gespecialiseerde transportvoertuigen verplaatsen de antennes naar hun respectievelijke posities voor verschillende waarnemingscampagnes.