Cuba di Santa Domenica, Byzantijnse kapel in Castiglione di Sicilia, Italië.

Cuba di Santa Domenica is een landkapel bij Castiglione di Sicilia op een vierkante, streng geometrische plattegrond: een Latijns kruis met drie schepen, een dwarsbeuk en één apsis, vervat in kubische vormen. De tweeledige gevel is driedelig, met twee steunberen naast het middenportaal. De romaanse trifora van de bovenste orde wisselde lavasteen, baksteen en kalksteen af; de twee slanke zuiltjes zijn verloren, het linker brak in de oudheid en liet een afgeknot muurtje achter.

De kapel werd lang aan de Byzantijnen toegeschreven en met het basilaanse monnikenwezen verbonden, met dateringen tussen de 7e en 9e eeuw. Onderzoek naar de bouwtechniek, de ruimtelijke opbouw en het omliggende gebied plaatst haar nu tussen de 10e en 11e eeuw, onder islamitisch en vervolgens Normandisch bewind. De studie van het bouwval door Sebastiano Agati leidde op 31 augustus 1909 tot de aanwijzing als nationaal monument.

De bewoners noemen de kapel 'a cubula, vermoedelijk van het middeleeuws-Latijnse cupula, vaatje, een naam die verband houdt met het pseudo-muqarnas-gewelf binnen. Dat gewelf, gedragen door een vlechtwerk van zeilen, gaat aan de islamitische architectuur vooraf of is erdoor geïnspireerd. De oostelijke bifora was zo gericht dat het licht van de volle maan tijdens de paaswake het begin van Pasen aangaf.

De kapel staat in open veld bij de rivier de Alcantara en is via landwegen bereikbaar vanuit Castiglione di Sicilia. De façade werd bij een restauratie in 1959 gewijzigd, die het middendeel zijn huidige vlakke aanzien gaf. Licht komt vooral binnen via de oostelijke bifora en de twee kleine vensters van het transept, waardoor het interieur donker is.

Archeologische opgravingen in de jaren negentig onthulden skeletale resten in de buurt van de kapel, wat wijst op een kleine middeleeuwse begraafplaats. Deze ontdekking onthult dat de kapel diende als centrum van een kleine plattelandsgemeenschap.