Arnala Fort, Portugees kustfort op Arnāla eiland, India

Het Arnala-fort is een stenen fortificatie op een eiland in de monding van de Vaitarna-rivier, met hoge muren en verschillende defensieve bastions langs de omtrek. De structuur strekt zich uit over het hele eiland en toont dikke stenen muren en kamers die de militaire architectuur van de 16e eeuw weerspiegelen.

Het eiland behoorde toe aan sultan Mahmud Begada van Gujarat voordat de Portugezen het in 1530 innamen en bij de monding van de Vaitarna een bastion bouwden. In 1737, na de slag bij Vasai, nam Chimaji Appa's generaal Shankarji Pant het eiland in voor de Marathen, en Bajirao I gaf opdracht tot de bouw van een nieuw fort. De Britten veroverden het op 18 januari 1781, gaven het terug bij het Verdrag van Salbai en heroverden het in 1817.

Binnen de muren staan tempels voor Ambakeshwar, Bhavani en Shiva, en de dargas van Shah Ali en Hajji Ali. De paduka, de heilige sandalen van Shrinity Anand, worden bewaard in een koepel aan de oostzijde. Buiten de hoofdingang ligt een tempel van Kalika Mata, en het fort wordt omringd door Koli-nederzettingen van drie- tot vierduizend mensen, van wie sommigen landbouw bedrijven.

Boten vertrekken vanaf het strand van Arnala-dorp naar het eiland in twee periodes, ongeveer 6.00-12.30 en 16.00-19.00 uur; daarbuiten zijn kleine Koli-vissersboten te huur. Arnala-dorp ligt ongeveer 10 km van station Virar en is bereikbaar met stadsbus, ST-bus en riksja. Op het fort wordt niets verkocht; men eet op het strand, waar Suruchi-broodjes en fruitboomgaarden de kustlijn flankeren.

De boog van de hoofdingang draagt reliëfs van leeuwen en van olifanten die bloemenslingers in hun slurf houden, geen tijgers. Een Marathi-inscriptie erboven schrijft de bouw toe aan peshwa Bajirao, en de kostenboeken van de bouw bewaard in de peshwa-archieven.