Neelkanth Mahadev Temple, Hindoetempel in Pauri Garhwal, India.

Neelkanth Mahadev is een hindoetempel in het district Pauri Garhwal in Uttarakhand, ongeveer 32 km van Rishikesh, bij de samenvloeiing van de rivieren Pankaja en Madhumati. De getrapte, piramidevormige shikhara volgt het Dravidische (Pandya-)model, en de voorzijde is omsloten door een kooi van gaas op een metalen frame. Achter het gaas staan vele beschilderde figuren, en een banier op de basis draagt het opschrift "श्री नीलकंठ महादेव मंदिर".

Volgens hindoeïstische heilige teksten dronk Shiva hier het Halahala-gif uit de Samudramanthan, waardoor zijn keel blauw werd en hij de naam Neelkanth kreeg. Daarna mediteerde hij 60.000 jaar onder de Panchpani-boom bij de samenvloeiing van de Pankaja en Madhumati, waar nu de Garbha Gruh staat, en plaatste daar de keelvormige shivalinga.

De naam combineert twee Sanskrietwoorden die verwijzen naar een godheid met een blauwe keel, al eeuwenlang hier vereerd. Gelovigen arriveren voor zonsopgang en horen tempelbellen door het dal weerklinken terwijl priesters olielampen aansteken en mantra's reciteren.

Het pad vanaf de oever klimt omhoog door rhododendronbossen en kan glibberig worden tijdens moessonregens, dus stevig schoeisel is aan te raden. De hoofdzaal wordt bereikt via enkele treden, met een stenen leuning die steun biedt tijdens de beklimming.

De shikhara draagt sculpturen van Devas en Asuras die de Samudramanthan uitbeelden, het karnen van de oceaan; de Hindi-bron voegt toe dat een groot schilderij bij de ingang van de Garbha Gruh Shiva toont terwijl hij het gif drinkt. Op de heuvel ertegenover staat een tempel voor Parvati, de gemalin van Shiva.