Orenburgskiĭ istoriko-kraevedcheskiĭ muzeĭ, Regionaal historisch museum in Orenburg, Rusland.

Het Orenburgse Gouvernementsmuseum voor Heemkunde is een regionaal museum met collecties uit archeologie, etnografie en natuurwetenschappen. De collecties omvatten oude manuscripten, fossielen, plantenmonsters en archeologische vondsten uit de regio.

Het museum werd in 1830 opgericht om deze grotendeels onontgonnen regio systematisch te bestuderen en te documenteren. Deze vroege stichting maakte het tot een baanbrekende instelling voor het begrijpen van de zuidelijke Oeral- en Wolga-gebieden.

Het museum bewaart twee exemplaren van de Ostrog-Bijbel, in 1581 gedrukt door Ivan Fjodorov; een ervan werd in de jaren 1960 door een inwoner geschonken. De zalen gaan over schrijvers met banden met Orenburg: Sergej Aksakov, Vladimir Dal en Taras Sjevtsjenko. Ook ligt er een dodenmasker van Aleksandr Poesjkin, die de stad in september 1833 bezocht.

Het museum huist in een terugliggend stadspaleis in late classicistische stijl; de ingang ligt aan de hoofdvloergevel met het zeszuilige Ionische portiek, waarlangs de reeks pronkzalen loopt. Omdat het pand als cultureel erfgoed is aangemerkt, zijn een drempelvrije toegang en aangepaste voorzieningen beperkt en vooraf bij het museum te verifiëren. De in 2022 aangelegde openluchtbinnenplaats Essen is tijdens museumevenementen toegankelijk.

Een speciaal gedeelte toont mineralen, planten en dieren die inheems zijn voor de regio, die aan de grens tussen Europa en Azië ligt. Deze geografische positie maakt de collectie opvallend, omdat deze soorten van beide continenten bevat.