Noleby Runestone, Oernoordse runensteen in Västergötland, Zweden

De Noleby-runensteen is een granieten blok met drie regels Proto-Noordse tekst in het Oudere Futhark, uitgehouwen tussen parallelle banden; een vierde regel werd voorbereid maar bleef ongebruikt. Het grootste deel van de inscriptie is leesbaar, maar sommige runen zijn moeilijk te ontcijferen door afbladdering en een ongebruikelijke kerving. De steen wordt nu bewaard in de depots van het Zweeds Historisch Museum in Tumba.

De steen werd in 1894 gevonden toen een paard met zijn touw eraan bleef haken in Stora Noleby, parochie Fyrunga, Västergötland. Hij is van graniet en stond waarschijnlijk in een graf. De Zweedse Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed dateert de inscriptie op 375–570 n.Chr., terwijl moderne literatuurwetenschappelijke studies vaak de 7e eeuw noemen.

De uitdrukking runo raginakundo, ‘runen van goddelijke oorsprong’, is de oudst bekende vermelding van het idee dat runen van de goden kwamen; ze duikt opnieuw op op de jongere steen van Sparlösa en in het Eddalied Hávamál. De laatste regel noemt Hakoþuz, dat Hugo Jungner las als een levende wreker of als een bij het kerven toegevoegde bijnaam.

De steen wordt bewaard in de depots van het Zweeds Historisch Museum in Stockholm en is niet publiek tentoongesteld; informeer vooraf naar de toegang. Hij werd in 1894 gevonden op de boerderij Stora Noleby in Västergötland, toen een paard met zijn touw bleef haken en de steen lostrok. Het granieten blok is groot genoeg om ooit in een graf te hebben gestaan.

De stervormige rune ᛡ, die gewoonlijk voor /a/ of /h/ stond, geeft hier de klank /j/ weer — een gebruik dat op geen enkele andere runensteen in Scandinavië voorkomt. De steen bewaart bovendien vier ingekraste regels waarvan er slechts drie tekst dragen; hij werd in 1894 gevonden doordat het touw van een paard zich eraan vasthechtte op een veld in Stora Noleby.