Qasr al-Farid, Nabatees rotsgraf in Al Ula, Saoedi-Arabië.

Qasr al-Farid is één blok oranjebruine zandsteen, losgehakt uit de omliggende rots in Mada'in Salih, 22 km van Al-Ula. De vlakke noordgevel heeft een rij verticale pilasters met gesneden kapitelen onder een uitstekende kroonlijst en een kleine deur met puntgevel. Daarboven is een trapmotief uitgehouwen, terwijl de linkeronderzijde en het onderste derde deel ruw en onvoltooid bleven.

Nabateeuwse steenhouwers begonnen het werk aan dit graf in de eerste eeuw na Christus, volgens hun karakteristieke methode van hakken van boven naar beneden in massief gesteente. De constructie werd om onbekende redenen verlaten, mogelijk door politieke veranderingen na Romeinse annexatie van het Nabateeuwse Koninkrijk in 106. Het onvoltooide werk bleef door de eeuwen heen bewaard in de woestijn.

Dit grafmonument belichaamt Nabateeuwse grafarchitectuur door kapitelen, frontons en sierlijke steenhouwwerken die religieuze en sociale betekenis van de elite documenteren. Het monumentale bouwwerk toont technische vaardigheid en esthetische idealen van een handelscultuur die mediterrane en Arabische tradities verbond. Dergelijke rotsgraven dienden als eeuwige rustplaatsen voor welvarende families en manifesteerden hun status in de Nabateeuwse samenleving over generaties heen.

Bezoekers moeten zich vooraf registreren bij het bezoekerscentrum Al-Ula Winter Park en tours boeken via geautoriseerde operators. De locatie ligt meerdere kilometers buiten de belangrijkste archeologische zone en vereist gemotoriseerd vervoer door woestijnterrein. Tours opereren voornamelijk tussen oktober en april wanneer temperaturen gematigder zijn. Fotograferen is toegestaan, maar direct aanraken van gebeeldhouwde oppervlakken is verboden om de oude zandsteen te beschermen.

De onderste sectie vertoont ruwe beiteltekens en onbewerkte oppervlakken waar ambachtslieden hun gereedschap neerlegden en nooit terugkeerden. Deze zichtbare werksporen documenteren Nabateeuwse steenbewerkingsmethoden en tonen dat teams gelijktijdig vanaf meerdere zijden werkten. Geologische analyse van gereedschapsmarkeringen stelt onderzoekers in staat ijzeren werktuigen te identificeren en werkvolgorden te reconstrueren die bijna twee millennia geleden werden onderbroken.