Fort IV in Kaliningrad, Militaire fortificatie in Kaliningrad, Rusland.

Fort IV Gneisenau is een aan de frontzijde langwerpige zeshoek, omgeven door een watergracht. Een tweelaags centraal gebouw met binnenruimtes ligt tussen twee binnenplaatsen met gevechtsopstellingen, symmetrisch aan weerszijden van de centrale poterne en afgedekt door een aarden wal. Het centrale keelgedeelte werd na de oorlog verwoest; links en rechts ervan lopen nu wegen.

Fort IV werd in 1872 in Königsberg gebouwd en vernoemd naar August von Gneisenau, de Pruisische veldmaarschalk die bij Waterloo vocht. Het lag in 1945 op de route van de hoofdaanval van het Rode Leger en raakte zwaar beschadigd; het werd ongeveer zeven keer doorboord, slechts twee keer volledig. Na de oorlog werd het centrale keelgedeelte gesloopt, als oefenterrein voor genisten gebruikt, en aan weerszijden werden wegen aangelegd.

Het fort is vernoemd naar August von Gneisenau, de Pruisische veldmaarschalk die bij Waterloo vocht. Nog zichtbaar zijn de watergracht, de twee binnenplaatsen met hun gevechtsopstellingen en de aarden wal over het tweelaagse centrale gebouw. Het centrale keelgedeelte werd na de oorlog verwoest en als oefenterrein voor genisten gebruikt; links en rechts ervan werden wegen aangelegd.

Het fort is toegankelijk voor bezoekers die de verdedigingsinstallaties en buitenterreinen willen verkennen. Draag comfortabele wandelschoenen aangezien het terrein onregelmatig is en meerdere niveaus en verschillende gebieden omvat.

Het fort werd ongeveer zeven keer getroffen door zwaar geschut, maar slechts twee treffers doorboorden het bouwwerk. Het centrale keelgedeelte werd later gesloopt en als oefenterrein voor genietroepen gebruikt; links en rechts ervan lopen nu wegen. Langs de rand van de watergracht liggen nog granaatkraters en kleine mitrailleurstellingen.