Colonna Pizzuta, Archeologische vindplaats in Noto, Italië.

De Colonna Pizzuta is een Grieks monument uit de 3e eeuw v.Chr. bij het antieke Heloros: een zuil met een diameter van 3,90 meter die 10,50 meter hoog oprijst boven een sokkel van vier treden, met daaronder een in de rots uitgehouwen grafkamer. De puntige bekroning, waaraan de zuil de Siciliaanse naam pizzuta dankt, werd beschadigd door de aardbeving van 1693.

De herkomst van het monument is onzeker: het kan zijn opgericht na de nederlaag van Hippocrates van Gela tegen Syracuse in de 5e eeuw v.Chr., of ter herinnering aan de overwinning op de Atheense legers van Demosthenes en Nicias in 413 v.Chr., verslagen bij de rivier de Asinaro. In 1899 groef Paolo Orsi onder de zuil en vond een in de rots uitgehouwen grafkamer, rood en wit gestuct, met twee krijgers, van wie één een brons uit de tijd van Hiëro II vasthield, waardoor de datering naar de 3e eeuw v.Chr. verschoof.

De naam Pizzuta komt uit het Siciliaans en betekent „spits”; hij verwijst naar de punt die de zuil droeg vóór de schade van de aardbeving van 1693. Een marmeren plaat op de schacht herinnert aan de restauratie die Ferdinand III van Sicilië liet uitvoeren en die op 1795 is gedateerd.

De site is 24 uur per dag geopend en dicht bij het strand, wat het gemakkelijk maakt om archeologische verkenning te combineren met een kustbezoek. De locatie ligt weg van de grote wegen, dus draag comfortabele schoenen en bereid je voor op oneffen terrein.

De naam Pizzuta komt van het Siciliaanse woord pizzuta, dat spits betekent, en verwijst naar de scherpe punt die de zuil oorspronkelijk had, vóór de schade door de aardbeving van 1693. De zuil heeft een diameter van 3,90 meter en rijst 10,50 meter op boven een sokkel van vier treden.