Grotta di Santa Croce, Archeologische grot in Bisceglie, Italië

De Grotta di Santa Croce opent zich 113 m boven zeeniveau op de oostflank van de Lama di Santa Croce, in het veld van Bisceglie. De natuurlijke mond is 12 m breed en 11 m hoog; voorbij een puinkegel van ongeveer 6 m strekt de holte zich meer dan 100 m uit, met een eerste deel van circa 60 m dat verbreedt tot ruimtes van 10 tot 12 m breed en hoog. Het gewelf draagt dunne kalkgordijnen, omzoomd door kleine stalactieten.

Francesco Saverio Majellaro herkende de grot in 1934 als paleolithische vindplaats en meldde haar in 1937 aan de monumentendienst van Apulië. Hij leidde de eerste sonderingen van 7 oktober 1938 tot 2 oktober 1940 samen met Luigi Cardini en Ciro Drago. De opgravingen onder Cardini van 1954 tot 1958, gefinancierd door het Italiaans Instituut voor Paleontologie, de provinciale toeristische dienst en de gemeente Bisceglie, leverden op 25 juni 1955 een rechter dijbeen van een neanderthaler op, het eerste lange bot van een paleantroop in Italië. De universiteit van Bari deed onderzoek van 1970 tot 1994.

De naam van de grot komt van een schildering van de drie beschermheiligen van Bisceglie en een groot zwart kruis boven de ingang, waarvan weinig sporen over zijn. Binnen zijn op 14 meter van de ingang rode stervormige tekens te zien. Een gevlochten mand met gerstekorrels kan op een offer wijzen, en aardewerken vaten kunnen het van het plafond druppelende water hebben opgevangen.

De grot opent zich op 113 m boven zeeniveau aan de oostflank van de Lama di Santa Croce, in het buitengebied van Bisceglie bij de contrada Matina degli Staffi. De natuurlijke ingang is een 12 m brede en 11 m hoge monding, bereikt over een puinkegel van ongeveer 6 m hoog. De Grotta del Finestrino ligt circa 300 m stroomafwaarts op de rechteroever en is te bereiken door over grote rotsblokken te klauteren.

Het Neanderthaler-rechterdijbeen dat hier op 25 juni 1955 werd gevonden, was het eerste lange bot van een vroege mens in Italië; het wordt bewaard bij het Italiaans Instituut voor Menselijke Paleontologie in Rome, de meeste andere vondsten in het stedelijk museum van Bisceglie.