Castello di Ripafratta, Middeleeuwse vesting in San Giuliano Terme, Italië.

Rocca di Ripafratta is een middeleeuwse vesting gebouwd op de heuvel Vergario met een onregelmatige polygonale structuur versterkt door drie torens. De muren zijn opgebouwd uit kleine vierkante kalksteenblokken en tonen verschillende bouwfasen uit verschillende periodes.

Op de colle Vergario stond al rond 970 een toren; de familie Da Ripafratta bouwde er de burcht omheen om tol te heffen op weg en rivier, wat in 1104 de oorlog met Lucca uitlokte. Pisa hielp bij de herovering en in 1109 schonk de familie een deel van het kasteel aan de Pisaanse aartsbisschop Pietro Moriconi. In 1162-1164 liet Pisa het uitbouwen tot kasteel met een concentrische muur rond het dorp. Na de Pisaanse nederlaag bij San Savino in 1254 kwam het aan Florence, daarna aan Lucca, tot Pisaanse troepen het op 24 september 1261 heroverden.

De vesting heet ook Rocca di San Paolino, naar de beschermheilige van Lucca, een naam die herinnert aan de vroege banden van de Da Ripafratta met het bisdom Lucca. De familie bouwde het kasteel om tol te heffen op weg- en rivierverkeer, en die heffingen leidden in 1104 tot oorlog met Lucca. Twee wachttorens, Niccolai en Centìno, staan nog op de omliggende heuvels.

De plek is te voet bereikbaar vanuit Ripafratta, een buurtschap van San Giuliano Terme op de grens van Pisa en Lucca langs de SRT12. De ruïne staat op de colle Vergario boven het dorp; op de omliggende hellingen liggen de Torre Niccolai en de Torre Centìno, die vanaf de paden te zien zijn.

Opgravingen in de jaren 1980 brachten structuren uit de IJzertijd bloot die onder de fundamenten van de vesting waren begraven. Deze oude vondsten tonen aan dat de locatie lang voor de middeleeuwen al werd bewoond.