Église Sainte-Croix, Kaysersberg, Romaanse parochiekerk in Kaysersberg, Frankrijk.

De Église Sainte-Croix is een driebeukige basiliek van rode zandsteen, gebouwd tussen 1227 en 1230, met een schip van drie traveeën, een zwak uitspringend transept en een koor met driezijdige sluiting. Ronde zuilen staan voor de vierkante pijlers van het middenschip en dragen de kruisribgewelven. Op de viering staat een drie verdiepingen tellende neoromaanse klokkentoren met een groene koperen koepel; de westgevel bewaart zijn portaal uit het einde van de 12de eeuw.

De constructie begon in de 13de eeuw na de aankoop van Kaysersberg door de familie Hohenstaufen in 1227. Het gebouw onderging uitbreidingen en wijzigingen in de daaropvolgende eeuwen, wat zijn huidige vorm creëerde.

De kerk was eerst aan de Maagd Maria gewijd en pas vanaf 1401 aan het Heilig Kruis. Tot de laatgotische inrichting behoren een Heilig Graf uit 1514 in het noordertransept, vernieuwd door Jacob Wirth, en 15e-eeuwse koorbanken met gesneden drollerieën op wangen en misericorden.

De kerk ligt aan de Romaanse Weg van de Elzas; het zandstenen portaal van omstreeks 1230-1235 is het oudste deel, met daarboven een beeld van de heilige Helena uit 1889. Binnen heeft het schip drie traveeën, een zwak uitspringend transept en een koor met driekantige sluiting; het Heilig Graf van 1514 staat in de noordelijke transeptarm.

Het westportaal is het oudste onderdeel van de kerk: het dateert uit het laatste kwart van de 12e eeuw en volgt de romaanse traditie, vóór de basiliek van rode zandsteen tussen 1227 en 1230 verrees. De dagkanten zijn afgeschuind en met bollen versierd, en de kapitelen van de ronde zuilen in de drievoudige verspringingen tonen dieren en maskers. Het timpaan beeldt de Kroning van Maria uit; boven de boog staat een Sint-Helenabeeld uit 1889 met een kruis.