Saint-Ayoulkerk, Gotische kerk in Provins, Frankrijk

De Saint-Ayoulkerk is een gotische kerk in de benedenstad van Provins, aan de rue Abélard, gebouwd van lichtbeige steen met roodbruine dakbedekking. De gevel heeft een grote driehoekige topgevel boven een spitsboogportaal met meerdere versnijdingen, gebeeldhouwde figuren en grijze dubbele deuren, drie spitsboogvensters met donker maaswerk op een rij en een slanke daklantaarn met kruis. Binnen dragen lichtgepleisterde muren en gebundelde zuilen spitsbogen en gewelven boven een middenpad van rechthoekige stenen platen tussen houten banken, met achterin een hoog donker houten altaar en een ronde kroonluchter.

De kerk begon als heiligdom na de ontdekking van heilige relieken in de late 10e eeuw, wat leidde tot de bouw van dit prioraatsgebouw. Een regionale graaf speelde in de 11e eeuw een belangrijke rol in de uitbreiding van het terrein en maakte het een belangrijke halte voor pelgrims.

De naam verwijst naar de heilige Aigulphe van Lérins, Ayoul genoemd, wiens relieken de bisschop van Troyes, Sevin, in 996 na een openbaring opgroef; er volgden genezingen en in 1048 werd een benedictijnenpriorij gesticht. Het voorplein bood onderdak aan de eerste jaarmarkten van Provins. Een zestiende-eeuws beeld toont de heilige met zijn hoofd in de handen.

De kerk staat aan de rue Abélard in de benedenstad, op korte afstand van de middeleeuwse jaarmarktterreinen. De ingang ligt aan de westgevel; het transept werd in 1862 beschermd, het schip in 1909 en koor, kapel en klokkentoren in 1913. Een deel van de oude kruisgang is nu woonruimte, dus alleen de kerk is te bezoeken.

Tot het meubilair behoort een zestiende-eeuwse Onze-Lieve-Vrouw-Tenhemelopneming in albast met vergulde beschildering, geflankeerd door twee musicerende engelen, de ene met een draagbaar orgel en de andere met een luit; een replica staat in de kerk Saint-André in Saint-André-les-Vergers in het departement Aube. De kerk bewaart ook een zestiende-eeuwse cefalofoor Sint-Ayoul die zijn eigen hoofd vasthoudt.