Bayenturm, Middeleeuwse verdedigingstoren in Altstadt-Süd, Duitsland

De Bayenturm is een stenen toren in Keulen die als onderdeel van de middeleeuwse stadsversterkingen werd gebouwd en solide muren met schietgaten heeft. De constructie toont het typische ontwerp van verdedigingstorens uit de Middeleeuwen, met massieve fundamenten en een strategische positie langs de stadsmuur.

De Bayenturm werd rond 1220 gebouwd als zuidelijke hoektoren van de acht kilometer lange middeleeuwse stadsmuur van Keulen en werd in 1250 voor het eerst vermeld. Op 8 juni 1262 veroverden de Keulse burgers de toren, waarmee de heerschappij van de aartsbisschop werd gebroken; een Keuls gezegde luidt: wie de toren heeft, heeft de macht. In 1620 werd hij tijdens de Dertigjarige Oorlog versterkt. Na een brand in 1697 herbouwde stadsbouwmeester Josef Stübben hem tussen 1895 en 1898.

Sinds augustus 1994 is de toren de zetel van de in 1984 door Alice Schwarzer opgerichte non-profitorganisatie FrauenMediaTurm. Haar feministische archief en documentatiecentrum bestrijken de historische vrouwenbeweging van het midden van de 19e eeuw tot 1933 en de nieuwe vrouwenbeweging vanaf 1971. De collectie omvat 15.000 boeken, 60.000 documenten zoals pamfletten en affiches en 33.500 artikelen, waaronder de volledige jaargang van Emma sinds 1977. In de toren bevinden zich ook Schwarzers kantoor en sinds 2003 de redactie van Emma.

De toren staat aan de Rijn tussen Bayenstraße en Agrippinawerft, ongeveer 50 meter van de huidige Rijnoeverkade. Als museum is hij niet openbaar toegankelijk; het gebouw huisvest de stichting FrauenMediaTurm en de Emma-redactie, bezoek dus alleen op afspraak.

De binnenverlichting van de toren komt van een lichtkoepel die architecte Dörte Gatermann bij de verbouwing van 1992 een „Himmelsauge” (oog van de hemel) noemde, omdat de oorspronkelijke openingen slechts smalle schietgaten waren. De stad Keulen financierde de werkzaamheden met 5,5 miljoen mark.