Festungsgebiet Gotthard, Militaire vesting bij de Gotthardpas, Zwitserland

Het Festungsgebiet Gotthard is een vestinggebied van het Zwitserse leger in de kantons Bern, Graubünden, Ticino, Uri en Wallis, bedoeld om de Gotthardas en de toegangen tot het Gotthardbekken af te sluiten. Tot de werken behoren Forte Airolo (1887–1890), de vesting Motto Bartola boven Airolo, Fort Hospiz op de pashoogte en de drie artilleriewerken Fort Stöckli, Fort Bäzberg en Fort Bühl die de "citadel" van Andermatt vormen. Het gefotografeerde werk is een gedrongen betonblok met een steil aflopende bovenkant en een uitstekende observatiekap; de grijze oppervlakken zijn gestreept en met putjes doorboord, op een funderingsplaat tussen gebroken rode bakstenen, tegelgruis en puin, met een bleke buis die aan één zijde binnenkomt en dunne metalen rails die rond de basis krullen.

De eerste Gotthardvesting, Forte Airolo, werd gebouwd van 1887 tot 1890, vijf jaar na de opening van de spoortunnel, om de tunnel, de Gotthardweg naar het zuiden en de weg naar het Val Bedretto te bewaken. In de jaren 1890 volgden Fort Motto Bartola boven Airolo en Fort Hospiz op de pashoogte, en tegen het einde van de eeuw vormden de drie artilleriewerken Fort Stöckli, Fort Bäzberg en Fort Bühl de citadel van Andermatt. Van 1935 tot 1939 voegde het leger in het Bedrettodal de blokhuis San Giacomo, het artilleriewerk Grandinagia en de artilleriebunker Manegorio toe, nadat Italië een weg over de San Giacomopas had aangelegd, op 14 kilometer van de zuidportaal van de tunnel.

De naam Gotthard komt van het hospitium van de heilige Gotthard op de pas; de werken moesten de in 1882 geopende spoorwegtunnel bewaken. Het vestingwachtkorps onderhield de installaties tijdens de Koude Oorlog; vandaag zijn stellingen als Fort Hospiz en Forte Airolo te bezoeken.

De vesting is alleen in de zomermaanden van juni tot oktober geopend voor bezoeken met geleide tours. Bezoekers kunnen de vesting gemakkelijk bereiken via de bushalte Postbus 'Gotthard, Passhöhe' en gratis parkeerplaatsen vinden op korte loopafstand van de ingang.

De vesting bleef tot voor kort onder militair geheim, met veel van haar functies lang onbekend voor het publiek. Pas met veranderingen in het veiligheidsbeleid werden delen van de installatie voor bezoekers geopend.