Schloss Ritzen, Middeleeuws kasteel en museum in Saalfelden am Steinernen Meer, Oostenrijk.

Schloss Ritzen is een gebouw van drie verdiepingen met vier vensterassen aan de voorgevel, op een vlakke heuvel ten zuiden van Saalfelden boven de Ritzensee. Het is een klein overblijfsel van het grotere complex, waarschijnlijk een zijvleugel, en bewaart een ronde toren van de middeleeuwse ringmuur, gerestaureerd en voorzien van een nieuw dak. Een stenen portaal met segmentboog draagt het jaartal 1593; de sporen van laat-16e-eeuwse schilderingen boven de vensters en op de hoeken werden in de jaren zestig gereproduceerd. Binnen zijn fraaie laatgotische gewelven bewaard.

Het kasteel werd voor het eerst in 1339 onder de naam Grub vermeld en wisselde meerdere keren van eigenaar over de eeuwen. Een brand in 1892 veroorzaakte aanzienlijke schade, maar het gebouw werd later hersteld en uiteindelijk omgebouwd tot museum.

Sinds 1968 huist in het hoofdgebouw het Heimatmuseum van Saalfelden, waarvan de collectie kerststallen tot de grootste en volkskundig belangrijkste van Oostenrijk behoort. Veel ervan zijn van de Saalfeldense stallensnijder Xandi Schläffer, die op 18 november 1984 overleed; hij bouwde Pinzgauer stalletjesdorpen rond de stal van Bethlehem, met boerderijen, stenen daken en het Steinernes Meer geschilderd op de achtergrond.

Het museum beslaat het hoofdgebouw van het voormalige kasteel, met ongeveer 1.200 m² tentoonstellingsoppervlakte in 22 zalen over meerdere verdiepingen. De begane grond, in de jaren 2010 heringericht, behandelt de geschiedenis van Saalfelden van de vroege tijd tot de verheffing tot stad; de kerststallenverzameling en de ruimtes voor speciale tentoonstellingen liggen op de eerste verdieping. Het gebouw staat op een vlakke heuvel in het zuiden van Saalfelden, boven het kunstmatige zwemmeer Ritzensee, en ernaast werd een historische molen opgetrokken.

De naam Ritzen komt niet van de Weitmosers maar van Haimeran Ritz, die het goed in 1604 kocht van de erfgenamen van Christoph Weitmoser. Zijn zoon werd zeer rijk en verloor het vermogen weer door een overdadige levensstijl; de familie stierf uit zonder nakomelingen.