Vaticaanse Sterrenwacht, Astronomisch observatorium in Castel Gandolfo, Vaticaanstad.

Het Vaticaans Observatorium is een astronomische onderzoeksfaciliteit in Castel Gandolfo, Vaticaanstad. Het complex ligt op een heuveltop en omvat een koepel met een refractortelescoop.

De Gregoriaanse Toren, gebouwd 1578–1580 voor de in 1582 afgekondigde kalenderhervorming, is de oorsprong van de sterrenwacht. Paus Leo XIII richtte de Specola Vaticana officieel opnieuw op met het motu proprio Ut mysticam op 14 maart 1891 en benoemde pater Francesco Denza tot eerste directeur. In 1935 verplaatste paus Pius XI haar naar het Pauselijk Paleis in Castel Gandolfo omdat de lichtkoepel van Rome de waarnemingen hinderde.

De sterrenwacht wordt geleid door de Sociëteit van Jezus, en tot het personeel behoren jezuïetenpriesters en -broeders. De meteorietenverzameling, in decennia opgebouwd, ondersteunt het spectroscopisch laboratoriumwerk in Castel Gandolfo. De naam Specola Vaticana komt van het Italiaanse woord voor sterrenwacht, en de instrumenten zijn sinds 1891 geschonken of met hulp van weldoeners aangeschaft.

Het hoofdkwartier van de sterrenwacht is gevestigd in een voormalig klooster op ongeveer een mijl van het pauselijk paleis in Castel Gandolfo, waar vier koepels staan: twee houten op het dak van het paleis en twee verbonden koepels in de tuinen. De Carte du Ciel-telescoop, in 1891 op de Sint-Janstoren geplaatst en in 1942 hierheen verhuisd, staat in de tuinkoepels. De instrumenten voldoen slechts ten dele aan moderne eisen, en de werkende locatie is via georganiseerde bezoeken toegankelijk.

De instelling exploiteert sinds begin jaren negentig een tweede onderzoekslocatie in Arizona, uitgerust met een geavanceerde telescoop voor diepere waarnemingen van de hemel. Deze transatlantische samenwerking maakt onderzoek mogelijk onder betere atmosferische omstandigheden.