Santo Tomás Cave, karstisch grottenstelsel bij El Moncada, provincie Pinar del Río, Cuba

De grotten van Santo Tomás zijn een karstsysteem uitgehouwen in een mogote van de Sierra de Quemado, in de Sierra de los Órganos, 18,6 km ten zuidwesten van Viñales bij het dorp El Moncada. De 44,6 km bekende gangen liggen op zeven niveaus tussen 125 en 190 m hoogte, samen 65 m. Het laagste niveau wordt nog door de Santo Tomás-beek doorstroomd; die verdwijnt in de Santo Tomás-vallei en komt 2 km verder in de Quemado-vallei weer tevoorschijn. Tot de benoemde zalen behoort de Salón del Caos met enorme neergestorte rotsblokken.

De grot leverde prehistorische resten op: gravures in de cueva de Mesa en een menselijk skelet van ongeveer 3.500 jaar oud in de cueva de la Incógnita. Gerardo Mosquera suggereerde in 1983 dat de petroglyfen van de zaal García Valdés van Afrikaanse makelij waren, maar later werk aan de grotten van Mesa, de los Petroglifos, de Iguana en de Cachimba stelde een pre-Columbiaanse oorsprong vast. De site werd in 1989 tot Nationaal Monument verklaard.

Lokale boeren verzamelden guano uit de grot om hun tabaksvelden te bemesten. Deze praktijk verbond de grot rechtstreeks met de landbouw van de streek.

Bezoekers kunnen alleen de eerste drie niveaus met gecertificeerde gidsen verkennen, aangezien de grot beschermd staat als nationaal monument. De tours vereisen basisfitheid, dus bezoekers moeten zich vooraf op de fysieke inspanning voorbereiden.

Het laagste niveau is nog actief: de beek Santo Tomás stroomt binnen vanuit de vallei van Santo Tomás en komt 2 km verder weer boven in de vallei van Quemado. Een analyse uit 2014 mat een bacterieconcentratie die daalde van 910 CFU/ml bij het zinkgat tot 217 CFU/ml bij de bron.