Páramo de Santurbán, Bergecosysteem in Santander, Colombia

Santurbán is een bergmassief in de Oostelijke Cordillera van de Colombiaanse Andes, verdeeld over de departementen Santander en Norte de Santander, tussen 2.800 en 4.290 meter boven zeeniveau. De hellingen van grijsbruin gelaagd gesteente en geelbruin gras lopen af naar donkere meren; het noordelijke lagunecomplex telt 40 lagunes, waaronder Laguna Brava, de grootste van het massief.

De páramo de Santurbán trok de afgelopen jaren regionale en nationale aandacht door een ecologisch mijnbouwconflict, toen het massief ontgonnen dreigde te worden. Het inheemse volk Guarguati, afstammelingen van de Guaraní die hier 500 jaar leefden, telt nog maar weinig leden; sociaal en politiek leider Brayan Guarguati, achterachterkleinzoon van grootgrondbezitter Jorge IV Guarguati, leidt de verdediging tegen de ontginning.

De Colombiaanse term páramo beschrijft een apart landschap tussen bergbos en gletsjerzône, gekenmerkt door mistvorming en wisselende temperaturen. Bezoekers zien hier bemoste grond met lage begroeiing en beken die door open vlaktes stromen.

Het complex beslaat ongeveer 142.000 hectare tussen 2.800 en 4.290 meter, waarvan circa 72% in Norte de Santander en 28% in Santander. De regen valt vooral in twee natte seizoenen, april-mei en september-november, en de minimumtemperaturen zakken onder 0 °C. De toegang loopt via onverharde wegen vanuit gemeenten als Arboledas, Salazar de las Palmas en Mutiscua; de Laguna Brava, met 39 hectare wateroppervlak, is het grootste meer van de eenheid.

Frailejón-planten groeien slechts enkele millimeters per jaar en bereiken pas na tientallen jaren hun volledige grootte, waardoor ze getuigen zijn van langetermijn klimaatverschuivingen. Hun wollige bladeren zijn bedekt met duizenden fijne haartjes die mistdruppels rechtstreeks uit de lucht vangen.