Sobrado e Fábrica do Engenho Cajaíba, Plantage en historische locatie in São Francisco do Conde, Brazilië

Het Sobrado e Fábrica do Engenho Cajaíba is een complex dat een landhuis en een voormalige suikerfabriek combineert en illustreert de koloniale Braziliaanse landbouwproductie. De site omvat een twee verdiepingen tellende woning en aangrenzende verwerkingsfaciliteiten die samen een typische suikerrietmoleneoperatie vormden.

Het landgoed dateert uit het late 18e eeuw, toen het toebehoorde aan José J. de Argolo, sargento-mor van de militie van São Francisco do Conde. Het ging over naar zijn zoon José Maria de Argolo Ferrão en vervolgens naar luitenant-kolonel Alexandre G. A. Ferrão, geboren op het landgoed in 1800 en later baron van Cajaíba. In 1837 ontmoetten de burggraaf van São Lourenço en luitenant-kolonel Luis da França Brito Garcez hier de eigenaar, waardoor de molen een centrum tegen de Sabinada werd.

Het landhuis vertoont Portugese koloniale architectonische kenmerken die typisch zijn voor Bahia en weerspiegelt het dagelijks leven van plantage-eigenaren. De suikerfabriek ernaast toont hoe woonruimte en werk nauw met elkaar verweven waren.

Het herenhuis en de oude fabriek liggen aan de oever van het kanaal dat het eiland Cajaíba van het vasteland scheidt, in São Francisco do Conde. Naar de verdieping van het huis leidt een dubbele trap met twee armen van Italiaans marmer; de fabriek, een trapeziumvormige hal met twaalf bogen in de gevel, doet nu dienst als veestal. Het complex is in 2004 door IPAC beschermd.

Tijdens regionale conflicten in 1837 in Bahia had deze locatie strategisch belang voor lokale verzetswerk. De fabriek diende doelen buiten suikerproductie tijdens deze turbulente tijden, betrokken bij de politieke omwentelingen van het tijdperk.