Machu Picchu, Incacitadel in de provincie Urubamba, Peru

Machu Picchu ligt op een bergkam op 2430 meter, tussen de toppen Machu Picchu en Huayna Picchu. De droogstenen muren van onregelmatige grijsbruine blokken vormen getrapte terrassen, een vlak gazon in het midden en dakloze rechthoekige vertrekken; boven de lagere terrassen loopt een lange muur met driehoekige gevels en kleine vierkante openingen.

Koolstofdatering van 26 menselijke resten, in 2021 gepubliceerd door Richard L. Burger, plaatst de bewoning tussen ongeveer 1420 en 1530, vroeger dan het jaartal 1450 dat lang aan Pachacuti's bewind werd gekoppeld. De bouw wordt toegeschreven aan Pachacuti (1438-1471) en Túpac Inca Yupanqui (1472-1493). De plek werd binnen ongeveer 80 jaar verlaten, vermoedelijk terwijl de Spaanse verovering elders oprukte.

In het Quechua betekent machu oud en pikchu top of piek, waardoor de naam meestal als oude top wordt vertaald. Een studie uit 2021 in Ñawpa Pacha stelt dat de Inca's de plek waarschijnlijk Huayna Picchu noemden, naar de nabije kleinere top, en dat de naam Machu Picchu zich verspreidde via Hiram Binghams publicaties uit 1911.

Geen weg leidt naar de citadel: de Hiram Bingham-weg begint in Aguas Calientes, dat alleen per trein (ongeveer drie uur vanuit Cusco) of helikopter bereikbaar is. De toegang via het Incapad is een driedaagse wandeling vanaf kilometer 82 van de spoorlijn Cusco-Aguas Calientes. Het bebouwde oppervlak meet ongeveer 530 bij 200 meter.

Skeletonderzoek toont dat de meeste bewoners immigranten waren: genoombrede analyses vonden Andes-, kust-, Ecuadoraanse en Amazone-afkomst samen begraven, en botschade door waterparasieten uit verschillende streken wijst op gevarieerde langdurige voeding. Er woonden ongeveer 750 mensen, vooral yanaconas als ondersteunend personeel, in de winter teruggebracht tot enkele honderden bedienden.