Ticsani, Stratovulkaan in de Regio Moquegua, Peru

Ticsani is een vulkaan 59 km ten noordwesten van Moquegua, gevormd uit twee bouwwerken: Oude Ticsani, een ingestorte samengestelde vulkaan waarvan een 3 km lange, naar het westen open boogvormige rug overblijft, en Moderne Ticsani, drie op een rij liggende lavakoepels met twee deels verwoeste kraters. Het complex reikt tot 5.408 m; de middelste koepel, ongeveer 2 km breed, is de grootste. De top draagt sneeuw en ijs, en twee kleine donkere meren liggen op een lichte vulkanische waaier aan de rechterflank.

De oude Ticsani, een samengestelde vulkaan, stortte in het Pleistoceen in en stuurde 15–30 km³ puin door het dal van de Río Tambo tot aan de Stille Oceaan. De moderne vulkaan bouwde daarna drie lavakoepels, de zuidoostelijke de oudste en de noordwestelijke de jongste. De puimsteenuitbarsting „Grey Ticsani” vond ongeveer 10.600 jaar geleden plaats, en de laatste, „Brown Ticsani”, volgde op de uitbarsting van de Huaynaputina in 1600.

Rond de vulkaan liggen twaalf nederzettingen, waaronder Calacoa, San Cristóbal, Carumas, Cuchumbaya en Soquezane, met meer dan 5.000 inwoners. In de buurt ontspringen zeer hete bronnen, waarvan sommige als thermale baden worden gebruikt. In het Quechua heet de vulkaan Tiksani.

De Ticsani ligt in het district Ichuna, 59 km ten noordwesten van Moquegua; de weg Ilo-Desaguadero loopt op 12 km van de domes, die via verharde wegen bereikbaar zijn. De Putina stroomt ten noordwesten, de Carumas ten zuidwesten. Het gebied is afgelegen, wat onderzoek bemoeilijkte; sinds 2015 houdt de Peruaanse overheid de vulkaan in de gaten.

De twee kleine donkere meren op de lichte waaier aan de rechterflank zijn geen kratermeren maar watertjes in lichtere vulkanische afzettingen. Die waaier is een veld van pyroclastische-stroomafzettingen die ondiepe dalen op de oostflank vulden tijdens het instorten en groeien van de lavakoepels.