Zaikonospassky monastery, Orthodox klooster in District Tverskoy, Moskou, Rusland

Het Zaikonospassky-klooster is een oosters-orthodox monastiek complex gelegen aan de Nikolskaya-straat in het centrum van Moskou. De plaats omvat een kathedraal, klokkentoren en woongebouwen die de kern van het complex vormen.

Gesticht in 1600 door Boris Godoenov en in 1635 voor het eerst vermeld, dankt het klooster zijn naam aan de iconenwinkels aan de Nikolskajastraat. In 1665 leidde Simeon van Polotsk hier een klerkenschool; in 1687 verhuisde de Griekse school van de gebroeders Lichud hierheen en werd de Slavisch-Grieks-Latijnse Academie, die in 1814 naar de Drievuldigheidslavra verhuisde.

De naam betekent "de Verlosser achter de iconenwinkels", naar de rijen iconenverkopers die vroeger aan de Nikolskajastraat stonden. Het klooster staat bekend als "het onderwijzende": zijn oversten Simeon van Polotsk en Sylvester Medvedev maakten er een school van, en een plaquette eert zijn beroemdste leerling Michail Lomonosov. Simeon van Polotsk en Karion Istomin liggen hier begraven.

Het klooster ligt aan de Nikolskaya-straat in Kitai-gorod, op één blok van het Kremlin. Een groot deel van het complex, waaronder 4.400 m² aan ruimten, wordt gebruikt door de Russische Staatsuniversiteit voor Geesteswetenschappen, de Russisch-Orthodoxe Universiteit en post- en horecahuurders, zodat in de praktijk vooral de in 1992 heropende kathedraal van het Heilige Mandylion wordt bezocht. De huidige klokkentoren werd in 2014 herbouwd.

In 1931 betrok een Sovjet-tv-studio het huis nr. 7 van het klooster, en vanaf het najaar van 1934 zonden de medewerkers van de kloosterklokkentoren regelmatig geluidstelevisie uit tot 1941. De na de Oktoberrevolutie afgebroken klokkentoren werd in 2014 volgens hetzelfde ontwerp herbouwd.