Pozzo sacro Is Pirois, Nuragische heilige put in Villaputzu, Italië.

De pozzo sacro Is Pirois is een Nuragische heilige put van lokaal schist op een flauwe helling, met een rechthoekig voorportaal van ongeveer 2 m breed en 3,50 m lang. Acht overdekte treden dalen via een trap van minder dan 1 m breed naar een ronde putkamer, overwelfd door een intacte kegelvormige tholos van slechts etwa 75 cm doorsnee, open bij de oculus. Daarboven ligt een deels verwoeste tweede tholoskamer van circa 2,80 m inwendige doorsnee; het geheel is ongeveer 4 m hoog.

De put werd bij toeval ontdekt bij de bouw van een stal iets stroomopwaarts en vanaf 1982 opgegraven door Maria Luisa Ferrarese Ceruti; haar werk bleef na haar dood ongepubliceerd. Donatella Salvi leidde in 2002 stabilisatiewerkzaamheden. Het monument is niet direct gedateerd, maar de gelijkenis met andere putten wijst op bouw tussen de late bronstijd en de vroege ijzertijd, ongeveer 1200–720 v.Chr.

De bovenkamer boven de tholos heeft geen toegang en staat alleen via het oculus in verbinding met de put. Donatella Salvi veronderstelde dat bij bepaalde riten „iemand of iets" in deze kamer een plaats moest vinden; ze was vermoedelijk met een kegel- of koepeldak bedekt. De rechthoekige vestibule was waarschijnlijk gedekt met stenen platen of met hout en plantaardig materiaal.

De toegang verloopt via de staatsweg 125 richting Tertenia, van waar een onverharde weg naar de site leidt. Draag stevig schoeisel en wees bereid een kleine rivier over te steken en op onverhard terrein te lopen.

Boven de ondergrondse tholos ligt een tweede, deels verwoeste tholosruimte met een binnendiameter van ongeveer 2,80 m, die vaak voor een eenvoudige nuraghe met één toren wordt aangezien. Ze heeft geen ingang en staat alleen via het oculus met de put in verbinding. Donatella Salvi veronderstelde dat tijdens bepaalde riten „iemand of iets” in deze ontoegankelijke ruimte een plaats moest krijgen.