Tombe van Hilarus Fuscus, Antiek Romeins graf nabij Via Appia Antica in Ardeatino, Italië

Het Graf van Hilarus Fuscus is een grafmonument van rode baksteen bij de vierde mijlpaal van de Via Appia Antica, ten zuidoosten van Rome. De gevel heeft een rechthoekige lijst van lichte steen met vijf gebeeldhouwde portretbustes op een rij, daarboven een brede driehoekige geveltop waarvan het midden verloren is. De bustes zijn kopieën; de originelen staan in het Nationaal Museum van de Thermen van Diocletianus.

De architectuur van het graf en de kapsels van de afgebeelde vrouwen dateren het rond 30 v.Chr., aan het einde van de Republiek en het begin van de keizertijd. Luigi Canina restaureerde het monument halverwege de 19e eeuw. Een inscriptie met de namen van de afgebeelde personen op de gevel verdween tussen 1978 en 1998.

Het monument toont sculpturen die de sociale status van de overledene uitdrukken, met originele stukken nu te zien in het Nationaal Museum van de Thermen van Diocletianus. Deze kunstwerken laten zien hoe Romeinen vakmanschap en persoonlijke representatie waardeerden in hun begrafenispraktijken.

Het graf ligt bij de vierde mijlpaal van de Via Appia Antica, ten zuidoosten van Rome, in de wijk Ardeatino. De oude basaltkeien liggen ongelijk en er is geen schuilplek; draag stevige schoenen en neem in de zomer water mee. De gebeeldhouwde bustes op de gevel zijn moderne kopieën; de originelen worden bewaard in het Nationaal Museum van de Thermen van Diocletianus.

Het graf werd genoemd in de roman 'Rome' van Émile Zola uit 1896, wat het verbindt met een belangrijk literair werk van die periode. Deze literaire verwijzing koppelt het monument aan zowel archeologisch erfgoed als aan de culturele geschiedenis van die tijd.