Porta Santa Croce, Stadspoort in Padua, Italië

Porta Santa Croce is een renaissance stadspoort in het zuidelijke deel van de oude stadsmuren van Padua, gebouwd in het begin van de 16e eeuw. De poort heeft de vorm van een Romeinse triomfboog met grote stenen Korinthische pilasters, een overdekt terras boven de doorgang en een gewelfd interieur van baksteen.

Porta Santa Croce verving een poort van de Carraresi uit 1372, die verder terug lag langs de oude loop van de Bacchiglione en een in 1787 gesloopte achthoekige toren had. De huidige poort werd gebouwd na het beleg van Padua in 1509, naar aanleiding van het rapport van Andrea Gritti uit 1517 en de ontwerpen van Fra Giocondo; het plan wordt toegeschreven aan Sebastiano Mariani da Lugano. Het aangrenzende bastion dateert van 1554.

De naam Santa Croce, verbonden met de zuidelijke wijk en haar kerk, gaat terug op de Carrarese tijd: in 1372 liet Francesco III, genaamd "Il Vecchio", aarden wallen opwerpen ter bescherming van de zuidelijke en oostelijke borghi, waaronder Santa Croce en Ognissanti, waaraan alle burgers meewerkten, en tussen 1374 en 1377 werden de verdedigingswerken in metselwerk voltooid. De huidige poort, van Sebastiano Mariani da Lugano volgens een triomfboogschema, werd na 1517 gebouwd in het Venetiaanse bastionsysteem; op de buitenzijde staat de stenen plaat met het opschrift "MEMORANDUM DI VITTORIO EMANUELE II I LIBERATORI".

De Porta Santa Croce staat op het zuidelijke traject van Padua's zestiende-eeuwse stadsmuur, waar in 1554 het aangrenzende bastion werd toegevoegd. Ze kijkt uit op het vroegere glacis, de na 1509 een mijl brede vrijgemaakte strook om vijanden te zien; de binnenzijde opent naar het historische centrum.

Het ontwerp van de poort is van Sebastiano Mariani da Lugano en volgt het model van de Romeinse triomfboog, een vorm die de politieke en militaire macht van Venetië moest uitdrukken. Het aangrenzende bastion werd in 1554 toegevoegd en voltooide het verdedigingscomplex.