Palazzo degli Anziani, Middeleeuws paleis in Ancona, Italië

De Palazzo degli Anziani werd in 1270 gebouwd naar een ontwerp dat Vasari toeschrijft aan Margaritone d'Arezzo, op een steile helling boven de haven. Het gebouw heeft twee hoofdgevels: de lagere westelijke naar zee, met een hoge sokkel van spitsbogen in witte Conero-kalksteen en bovenverdiepingen in baksteen, en de hogere oostelijke naar de Piazza Stracca, in de 17e eeuw verbouwd. Door het hoogteverschil komt de begane grond van de bovenste gevel overeen met de derde verdieping van de onderste.

Het huidige gebouw werd in 1270 opgetrokken naar een ontwerp dat Giorgio Vasari aan Margaritone d'Arezzo toeschrijft, in gotische stijl. Een door de historicus Lazzaro Bernabei aangehaalde overlevering wil dat hier in 425 na Chr. Galla Placidia een eerste zetel van het keizerlijk bestuur liet bouwen, beschadigd bij de Saraceense inval van 839. Een zware brand in 1348 trof het paleis zo dat de raad tot 1532 uitweek naar het Palazzo del Governo.

De naam komt van de Raad van Oudsten, die hier vanaf de 11e eeuw bijeenkwam: zes oudsten, twee voor elk van de drie stadsdelen, hadden de uitvoerende macht. De zaal waar zij zetelden is nu de raadszaal van de stad. Onder de zijgevel zijn onder de gotische bogen nog stenen projectielen te zien voor de verdediging van stad en paleis.

Het palazzo staat aan de Piazza Benvenuto Stracca, tot enkele decennia geleden Piazza del Comune geheten, tegenover de kerk Gesù. Door het sterke hoogteverschil komt de begane grond van de bovenste oostgevel overeen met de derde verdieping van de onderste gevel aan de havenzijde. De resten van het laatantieke gebouw aan de Via Rupi Comunali, met de voet van een toren en een kleine Byzantijnse kapel, zijn alleen bij bijzondere gelegenheden te bezoeken.

De lagere gevel naar de haven rust op een hoge sokkel van spitsbogen in witte Conero-kalksteen, terwijl de rest van het bouwwerk uit baksteen bestaat, met drie orden van openingen: gotische bogen naar een weeromgang, dan tweelichtvensters, dan kruisende bogen.