Ricina, Romeinse archeologische vindplaats in Villa Potenza, Macerata, Italië

Ricina is de locatie van een Romeinse stad in de benedenloop van de Potenza-vallei bij Villa Potenza, een buurtschap van Macerata, deels overbouwd door moderne huizen en akkerland. De plattegrond was een bijna rechthoekig gebied van ongeveer 22 hectare, doorsneden door de valleiroute van Trea naar Potentia als hoofddecumanus. Het theater, het enige goed bewaarde bovengrondse overblijfsel, heeft een cavea van 71,80 m diameter; ten oosten ervan werden in 2009 sporen van een amfitheater gevonden.

De nederzetting groeide langs een oude Romeinse weg en werd in de loop van de tijd een erkend centrum in de regio. Keizer Septimius Severus verhief het begin 3e eeuw tot Romeinse kolonie en gaf het de volledige naam Helvia Ricina Pertinax.

De naam veranderde in de loop der eeuwen van Ricina in Recina en uiteindelijk in Helvia Recina Pertinax, genoemd naar keizer Pertinax. Een laat epigram, opgegraven door humanist Niccolò Peranzoni in het begin van de 16e eeuw, verbindt de naam met een tempel van Venus Ericina. De eerste bisschop van Helvia Recina was Flaviano, die rond de 3e eeuw de marteldood stierf.

De site ligt in Villa Potenza, een buurtschap van Macerata, op de linkeroever van de rivier de Potenza op ongeveer 15 km van de monding; een groot deel van de antieke stad is nu landbouwgrond en deels bedekt door de huizen van het buurtschap. Het theater, het enige goed bewaarde bouwwerk boven de grond, heeft een cavea van 71,80 m doorsnee en staat tussen moderne huizen. Gewasmerken ten noorden van het centrum wijzen op grote gebouwen; de zichtbare resten lees je samen met de indeling van de omliggende percelen.

Het theater is het enige omvangrijke bouwwerk dat nog bovengronds zichtbaar is, met een cavea van 71,80 m doorsnee, nu omringd door de moderne huizen van Villa Potenza. Luchtfoto's uit mei 2009 brachten sporen van een amfitheater aan het licht, direct ten oosten ervan en mogelijk deel van hetzelfde complex.