San Pietro Extra Muros, Romaanse basiliek in Bosa, Italië

San Pietro Extra Muros is een Romaanse basiliek gelegen op ongeveer een kilometer ten zuiden van Bosa, langs de rivier de Temo, met een roodachtige stenen gevel met grote en kleine vervlochten bogen. Het interieur is verdeeld in drie schepen met een typische Romaanse indeling, waarbij de ruimteverhouding de klassieke basilicavorm weerspiegelt.

Bisschop Costantino de Castra liet de kerk tussen 1053 en 1073 bouwen op een Romeinse en vroegmiddeleeuwse necropool; een beschreven steen in de noordoostelijke apsiswand herinnert aan de eerstesteenlegging. Ze werd in 1073 gewijd, zoals een tweede inscriptie boven het doopvont vermeldt. In de 12e eeuw werd ze verlengd en verbreed, en de gevel met schuine topgevels wordt toegeschreven aan meester Anselmo da Como in de late 13e eeuw. In de 15e eeuw verlaten en ontheiligd, werd ze in 1591 onder bisschop Giovanni Francesco Fara gerestaureerd en heropend voor de eredienst.

De kerk staat ook bekend als Santi Pietro e Paolo, een dubbele toewijding die niet oorspronkelijk is: ze komt van de beelden van de twee heiligen binnen, die in 1608 werden gewijd. De naam extra muros, gangbaar in het plaatselijke taalgebruik, heeft geen grond in oude documenten en past beter bij Sant'Antonio Abate, die werkelijk net buiten de stadsmuren staat.

De kerk staat in open landelijk gebied bij Calameda, op de linkeroever van de Temo, ongeveer twee kilometer van Bosa, en is over de weg bereikbaar in plaats van te voet vanuit het centrum. De eerste steen werd gelegd door bisschop Costantino de Castra, vermoedelijk in 1053 of 1062, en het gebouw werd in 1073 gewijd; twee inscripties, een op een liseen van de apsis en een boven het doopvont, getuigen daarvan.

Aan de noordoostzijde van de apsis draagt een steenblok van een liseen de inscriptie die herinnert aan de eerstesteenlegging door bisschop Costantino de Castra, waarschijnlijk in 1053 of 1062. Het is de oudste epigrafische datering uit het Judicaat Torres. Een tweede inscriptie boven het doopvont in het middenschip vermeldt de wijding van 1073.