Cuasso Castle, Middeleeuws kasteel in Cuasso al Monte, Italië

Kasteel Cuasso (Castelasc in het Lombardisch) is een verwoeste verdedigingsstructuur die de hele heuveltop van Cuasso al Monte beslaat, ongeveer 3.500 m² met een omtrek van 400 m. Het bestaat uit een vier verdiepingen tellende donjon op 430 m en een noordoostelijke vesting op 455 m, het oudste deel, van Romeinse oorsprong. Achter de donjon ligt een vlakke binnenplaats met de resten van de kerken van Sint-Dionysius en Sint-Ambrosius.

De oudste toren dateert uit de Romeinse tijd, toen hij als signaalpost diende; de Longobarden breidden hem uit volgens een ongebruikelijk plan, alleen vergelijkbaar met Warkworth Castle en het verdwenen kasteel van Trecate. Het kasteel bewaakte de weg van Milaan naar de passen San Bernardino en Gotthard voordat de brug van Melide bestond, en maakte later deel uit van het Contado del Seprio. In de 13e eeuw verlaten, huisvestte het tot het midden van de 16e eeuw de parochie en diende daarna als begraafplaats.

De inwoners noemen het kasteel Castelasc in het Lombardische dialect. De naam Cuasso versmelt waarschijnlijk het Latijnse covum (inham) met het Germaanse Sachs-i (Saksisch zwaard), een late Latijnse vorm van Saxo. De Langobarden vestigden veroverd land per familiegroep, farae genaamd, wat in lokale plaatsnamen doorwerkt.

De noordoostelijke vesting, het oudste deel op 455 m, is door de helling en de dichte begroeiing moeilijk bereikbaar, terwijl de donjon op 430 m ligt. De hoofdwagenpoort in de zuidoostmuur bereikte men via een verhoogde houten loopplank. Op de oneffen ruïnes is stevig schoeisel nodig.

De noordoostelijke vesting, het oudste deel van het kasteel, was eerst een Romeinse seintoren en werd door de Longobarden vergroot. Vanaf die heuveltop is, anders dan vanaf de donjon, het hele zuidelijke deel van het Meer van Lugano te zien. De toegang blijft moeilijk door het reliëf en de dichte begroeiing.