Basilica di San Giulio, Romaanse basilica minor op San Giulio eiland, Ortameer, Italië

De Basilica di San Giulio is een Romaanse kerk op het eiland San Giulio in het Ortameer met drie schepen, halfronde apsen en kruisgewelven. Twee klokkentorens flankeren de hoofdfaçade met smalle raamopeningen en dubbele spitsbogen.

Volgens de overlevering stichtte Julius van Novara rond 390 een kleine kerk op het eiland. Opgravingen brachten een kapel uit de 5e–6e eeuw met één noordwaarts gerichte apsis aan het licht, die ongeveer een eeuw later werd vervangen door een grotere kerk. Na de belegeringen van 956 en 962 schonk Otto I landerijen en rechten die de wederopbouw financierden. De huidige driebeukige romaanse kerk werd in de 12e eeuw gebouwd naar het voorbeeld van de kathedraal van Novara.

De 12de-eeuwse ambo is gebeeldhouwd uit grijsgroen serpentijn uit de groeve van Oira en rust op vier oudere zuilen, twee gladde en twee gedraaide, met kapitelen van bladeren en dierenkoppen. Op de kuip zijn tegen de klok in een centaur die een hert jaagt, de symbolen van de vier evangelisten en een griffioen die in de staart van een krokodil bijt te zien. Een mannenfiguur stelt mogelijk Willem van Volpiano voor, in 962 op het eiland geboren.

De kerk herbergt een museumgedeelte in de buurt van de crypte met oude artefacten en informatieve panelen over bouwfasen. Bezoekers kunnen de verschillende bouwstadia van de eilandkerk volgen door de getoonde materialen en verklaringen.

De achthoekige lantaarn boven de kruising is romaans, maar werd eind 18de eeuw gewijzigd: elke zijde kreeg een venster behalve één, die de blinde trifora met slanke zuiltjes en bladkapitelen behield. De klokkentoren staat los van de kerk, tegen de apsissen, en zijn stijl lijkt op die van de abdij van Fruttuaria.