Antica basilica di San Giovanni Battista, Basilica minor in Monza, Italië

De antieke basiliek San Giovanni Battista in Monza bestaat niet meer: ze werd tussen de 13e en 14e eeuw afgebroken om plaats te maken voor de huidige Duomo. Geschreven bronnen beschrijven een driebeukige kerk met een vierzijdig atrium, waarschijnlijk met een kruisvormige plattegrond en drie apsissen. Van het Lombardische gebouw resten twee marmeren platen met ingekraste kruisen, ingemetseld in de façade van de Duomo links van het portaal, en een meer dan twintig meter hoge toren ten oosten van de sacristie, die tot 1606 als klokkentoren diende.

Rond 595 stichtte koningin Theodelinda de basiliek als hofkapel van haar koninklijk paleis in Monza; in 603 was ze al gewijd, toen abt Secondo van Non er haar zoon Adaloald doopte. Theodelinda en Adaloald werden er in 628 en 626 begraven. Tussen de 13e en 14e eeuw werd de kerk met het paleis afgebroken en kwam de huidige dom in de plaats.

De basiliek werd tussen de 13e en 14e eeuw afgebroken; haar plaats ligt onder de huidige Duomo. Monza hoort bij het aartsbisdom Milaan maar viert de Romeinse ritus: de Aquileise ritus, sinds Theodelinda's tijd in gebruik, werd in 1596 afgeschaft door patriarch Francesco Barbaro op de synode van Udine. Paulus Diaconus verhaalt dat Rodoald, die het graf van zijn vader Rotari had geopend, telkens in de keel werd getroffen als hij wilde binnengaan.

De basiliek bestaat niet meer: ze werd tussen de 13e en 14e eeuw afgebroken en vervangen door de huidige Dom. Wat overblijft bevindt zich in en rond de Dom: drie vroegmiddeleeuwse graven onder een glasplaat in de vloer van het linker schip, twee in de gevel links van het portaal gemetselde marmeren platen met graffitokruisen en dakpannen in het Dommuseum.

Ten oosten van de huidige sacristie staat een meer dan twintig meter hoge toren, het belangrijkste overblijfsel van het Longobardische complex, mogelijk van Theodelinda's koninklijk paleis. Tot 1606 deed hij dienst als klokkentoren. Twee marmeren platen met ingekraste votiefkruisen zijn links van het portaal in de gevel van de Dom ingemetseld.