Basilica dei Santi Pietro e Paolo, Romaanse basiliek in Agliate, Carate Brianza, Italië

De basiliek dei Santi Pietro e Paolo in Agliate, een frazione van Carate Brianza, is een Romaanse kerk met drie schepen, elk met een eigen apsis en ingangsdeur. Het middenportaal bewaart twee originele posten met een vlechtwerkmotief. De klokketoren, eind 19de eeuw afgebroken en heropgebouwd, wisselt lagen baksteen en keien af met stenen hoekstukken.

De basiliek werd waarschijnlijk in fasen gebouwd tussen het einde van de 10e en de 11e eeuw, volgens een romaans plan met Ottoonse invloed; lang werd zij voor Karolingisch gehouden. De achthoekige koepel kwam er in de 12e eeuw, de klokkentoren werd eind 19e eeuw afgebroken en herbouwd. De zuilen en kapitelen binnen zijn hergebruikte Romeinse stukken, en de tweede zuil links is gemaakt uit een Romeinse mijlpaal waarvan de inscripties nog leesbaar zijn.

De fresco's van de basiliek zijn zwaar beschadigd en grotendeels bedekt; de overgebleven fragmenten tonen de Schepping van Eva, de Annunciatie, de Visitatie, de Geboorte van Jezus en Jezus tussen de leraren. Het aangrenzende negenzijdige baptisterium bewaart oudere fresco's, waaronder een Graflegging uit de 14de eeuw. De kerk is de belangrijkste katholieke bedeplaats van de buurtschap Agliate, in de gemeente Carate Brianza.

Toegang is mogelijk tijdens daglicht, hoewel de openingstijden kunnen variëren afhankelijk van religieuze diensten. Het is verstandig om van tevoren te controleren of er speciale diensten zijn gepland om teleurstellingen te vermijden.

Een kapiteel op een van de linkerkolommen toont een amfora met dolfijnen, waarschijnlijk afkomstig van een oud tempel gewijd aan een riviergodin. Dit antieke motief wordt door bezoekers vaak over het hoofd gezien, maar verwijst naar de legendarische geschiedenis van de plaats.