Proleek Dolmen, Neolithisch portaalgraf in County Louth, Ierland.

Het dolmen van Proleek is een portaalgraf van ongeveer 3,8 m hoog in het townland Proleek op het schiereiland Cooley, County Louth. Twee rechtopstaande portaalstenen en een lagere achtersteen dragen een granieten deksteen van circa 3,8 m lang, 3,2 m breed en 40 ton, waardoor het monument op een onder het gewicht gebogen figuur lijkt. Het portaal wijst naar het noordwesten; op 80–90 m staat een wedge tomb met een galerij van ongeveer 6 m.

De Proleek Dolmen werd rond 3000 v.Chr. gebouwd in het Neolithicum en gebruikt voor bijzettingen van gecremeerde resten met grafgiften zoals gereedschap, kralen en aardewerk. De poort is mogelijk gericht op Slieve Gullion of de ondergaande zon tijdens de zomersolstitie. De oudheidkundige Thomas Wright publiceerde in 1742 een gravure in Louthiana.

Volgens de plaatselijke legende wordt wie erin slaagt drie stenen op het hunebed te leggen, een wens vervuld of trouwt binnen het jaar. Bezoekers laten kiezelstenen achter op het bolle oppervlak van de deksteen van 40 ton. Het hunebed wordt ook in verband gebracht met de reus Parrah Boug M'Shagjean, die de stenen volgens de overlevering uit de naburige bergen zou hebben aangevoerd.

Het monument ligt op de golfbaan van het Ballymascanlon Hotel en vereist toestemming van het hotelpersoneel om toegang tot de wandelpaden te krijgen. U bereikt het te voet, maar het is raadzaam om van tevoren te informeren en de richtlijnen van het hotel na te leven.

Ongeveer 90 meter naar het zuidoosten staat Giant's Grave, een wigvormig galeriegraf met zijn eigen archeologische betekenis. Deze tweede structuur maakt de plaats een complex met meerdere prehistorische elementen.