Listoghil, Ganggraf in County Sligo, Ierland.

Listoghil is een neolithisch doorgangsgraf in het graafschap Sligo met een cirkelvormige stenen structuur met een centrale kamer bedekt met platte stenen. Het graf bestaat uit staande stenen in een ringvormig patroon, die een gesloten grafruimte vormen binnen een breder complex van megalitische monumenten verspreid over het landschap.

Listoghil werd tussen 3640 en 3380 v.Chr. gebouwd; bot- en koolstofmateriaal uit de heuvel werd later gedateerd rond 3500 v.Chr. Vóór de bouw van de kamer vond op het terrein een uitgebreide verbranding plaats. In de jaren 1880 vonden arbeiders die stenen voor wegverharding wonnen de grafkamer, waarmee de vernietiging van de cairn stopte; 19e-eeuwse antiquaren noteerden paardenbotten, verkoold hout en een vuurstenen speerpunt. Goran Burenhult groef de site eind jaren 1990 gedeeltelijk op en de Office of Public Works restaureerde haar.

De Ierse naam Lios an tSeagail verschijnt op vroege kaarten als Lios a' tSeagail; George Petrie suggereerde in 1837 dat hij 'roggefort' kan betekenen, van seagail, rogge. Lios duidt meestal een hof of omheind gebied aan, zodat de naam eerder op de door de omliggende dolmens omsloten grond dan op de cairn kan slaan.

De site maakt deel uit van het grotere Carrowmore-complex met informatieve borden die uitleggen wat je op de grond ziet. Het is het beste om stevig schoeisel te dragen omdat het terrein nat en modderig kan zijn, vooral na regen.

De rangschikking van de stenen sluit aan op specifieke zonnestanden op bepaalde momenten van het jaar, wat aantoont dat bouwers kennis van de beweging van de zon aan de hemel hadden. Deze astronomische aandacht suggereert dat het graf meer diende dan alleen als begrafenisplaats, mogelijk gekoppeld aan seizoensgebonden observanties.