Prozor Fortress, Middeleeuwse burchtruïne in Vrlika, Kroatië

De vesting Prozor, ook Gradina genoemd, staat op een geïsoleerde rots op 459 meter hoogte ten noordwesten van Vrlika. De onregelmatige rechthoekige plattegrond is gegroepeerd rond een donjon met een open binnenplaats met huizen en een kapel, verdedigd door lage muren en een ronde toren; aan de westzijde lag de woning van de providur, en een ophaalbrug gaf vroeger toegang tot de donjon.

Prozor was eerst een kleine versterking van de Illyrische stam der Dalmatae. In 1406 schonk koning Ladislaus van Napels het, toen Castrum Werhlychky geheten, aan de Bosnische edelman Hrvoje Vukčić Hrvatinić, die het boven het dal van Vrlika uitbouwde tegen Ottomaanse invallen. Na zijn dood in 1416 ging het over op Ivaniš Nelipić en later op Ivan Frankopan. De Ottomanen namen het in 1522 of 1523 en hielden het tot 1688, toen Venetiaanse troepen hen verdreven.

De vesting gaf haar naam aan de nederzetting eronder: in de late middeleeuwen raakte de naam Prozor in onbruik en noemden de bewoners haar Grad („stad”). Tijdens de Ottomaanse heerschappij groeide eromheen een mahala, de woonwijk van de vesting Vrlika. Het Kroatische ministerie van Cultuur registreert haar als beschermd cultureel goed onder nummer Z-3921.

De route begint bij de rooms-katholieke parochiekerk van Vrlika: 1,5 kilometer met de auto richting het dorp Maovice, daarna 25 minuten lopen over een onverhard pad. De ruïne ligt op een steile, losstaande rots ten noordwesten van het stadje; stevige schoenen zijn aan te raden, de toegang is gratis.

De donjon was vroeger bereikbaar via een ophaalbrug, en de binnenplaats eromheen werd verdedigd door lagere muren en een ronde toren. De zuidzijde, beschermd door een lage muur op de rots, gold als ontoegankelijk. Het complex is in het Kroatische register van culturele goederen opgenomen onder nummer Z-3921.