Excisum - Eysses, Archeologische vindplaats in Villeneuve-sur-Lot, Frankrijk.

Excisum is een Gallo-Romeinse site op 1,5 km van Villeneuve-sur-Lot. Het overeind staande overblijfsel is een ronde toren in klein metselwerk, met muren van 1,1 m dik, een binnendiameter van ongeveer 11 m en een bewaarde hoogte van ongeveer 10 m. Opgravingen legden ook de apsis van een curia bloot en winkels rond een binnenplaats met een tempel voor Mars.

De site was vanaf de 2e eeuw v.Chr. bewoond op het grondgebied van de Nitiobroges, op een kruising van protohistorische wegen. De Romeinse stad Excisum werd gebouwd tussen de regeringen van Tiberius en Hadrianus, op het kruispunt van de routes Agen–Périgueux en Cahors–Bordeaux. Vanaf de 3e eeuw verviel ze geleidelijk, waarschijnlijk na de eerste Germaanse invallen.

Volgens J.-R. Marboutin komt de naam Excisum van ad excisum fluvium, „bij de doorsnijding van de rivier”, niet van het kruispunt van wegen. Het opgegraven heiligdom omvatte een aan Mars gewijde tempel, en de apsis van de curia grensde aan winkels rond een binnenplaats. De vondsten zijn te zien in het museum in de oude pastorie van Saint-Sernin.

Het museum met archeologische vondsten bevindt zich in een voormalig pastoriegebouw op ongeveer 1,5 kilometer van het stadscentrum en is te voet of met de auto bereikbaar. Plan voldoende tijd in om zowel de tentoonstellingen als de opgravingsplaats zelf te verkennen.

Archeologen ontdekten gespecialiseerde bronzewerkplaatsen tijdens de opgravingen van 1971, wat aantoont dat deze plaats een belangrijk productiecentrum was. Deze ontdekkingen bieden zeldzame inzichten in de industriële activiteiten van het Romeinse Rijk uit die tijd.