Hôtel Dieu de Toulouse, Middeleeuws ziekenhuis aan de Garonne rivier in Toulouse, Frankrijk.

Het Hôtel-Dieu Saint-Jacques beslaat een lang stenen gebouw op de linkeroever van de Garonne, aan de rue Charles-Viguerie 2. De gevel van licht metselwerk heeft drie vensterreeksen, links op de begane grond twee brede boogopeningen, en een hoger geveldeel met puntdak, een groot beglaasd venster en een uitspringende ronde toren op een ruwe stenen voet. Rechts van het midden staat op de daklijn een klein torentje met piramidedak.

Het ziekenhuis werd in de Middeleeuwen gesticht om pelgrims te dienen die naar Santiago de Compostela in Spanje reisden. De locatie op deze belangrijke pelgrimsroute maakte het voor eeuwen een belangrijk stopplaats.

De naam verwijst naar de heilige Jacobus, wiens schelp het gebouw kenmerkt: een sculptuur van meer dan een meter breed staat in de ingang aan de Pont-Neuf. Het Broederschap van Sint-Jacobus beheerde vanaf 1257 het Hôpital Novel om pelgrims op te vangen, en de schelp bleef het teken van dat religieuze verleden.

Het gebouw aan de rue Charles-Viguerie 2 huisvest vandaag het administratieve centrum van het CHU de Toulouse, het Europees Instituut voor Telemedicijnen, een onderzoekscentrum voor huid, een museum over de geschiedenis van de geneeskunde en een tandzorgdienst. De laatste patiënten vertrokken in 1987; het is dus geen werkend ziekenhuis meer. Informeer vooraf naar de openingsvoorwaarden van het museum.

Bij de ingang aan de Pont-Neuf is een sint-jakobsschelp van meer dan een meter doorsnee uitgehouwen, het teken van de pelgrims die hier langskwamen. De laatste pijler van de oude Daurade-brug is nog tegen het gebouw zichtbaar, en de grote eretrap met zijn Italiaanse glaspartij dateert van 1716.