Château Moncade, Middeleeuws kasteel in Orthez, Frankrijk

Kasteel Moncade is een kasteelruïne op een heuvel boven Orthez, waarvan de donjon, de tour de Moncade, bewaard is: een vierkante toren van lichtgrijze en beige steen, die in één licht taps toelopende schacht 33 m hoog rijst. De bovenrand draagt een uitspringende rij kleine bogen onder een platte daklijn; de zichtbare zijde toont van boven naar beneden een klein rechthoekig venster met twee openingen, een smal boogvenster met onregelmatig metselwerk, een kleinere boogopening en twee sleufvormige spleten. De donjon had een vijfhoekige plattegrond en vier verdiepingen, de bovenste als woonvertrekken, bereikt via een wenteltrap in de spoor; de hoogste verdieping werd in 1820 verwoest. Rondom tekent de afgeplatte dubbele ringmuur een cirkel die een platform van 60 m bij 50 m omsluit, met de gracht en resten van de ringmuur.

Gaston VII, burggraaf van Béarn, liet de donjon omstreeks 1242 bouwen met subsidies van Hendrik III van Engeland en verpandde in 1273 kasteel en stad. Gaston Fébus verbouwde hem tussen 1368 en 1375 met zijn ingenieur Sicard de Lordat. Zetel van het burggrafelijk bestuur tot 1464, toen Gaston IV de hoofdstad naar Pau verplaatste; in 1569 werd hij door protestantse troepen in brand gestoken.

De naam Moncade komt van de Catalaanse familie Moncada, waartoe Gaston VII behoorde; hij verplaatste de hoofdstad van het burggraafschap van Morlaàs naar Orthez. In 1388 ontving Gaston Fébus de kroniekschrijver Froissart, bewaarde zijn kisten in de toren en huisvestte zijn gast in de stad omdat de residentie te klein was. De ruïne is nu openbaar toegankelijk en toont een maquette.

De site ligt op een helling met steile toegangen, dus bezoekers moeten goed wandelschoeisel dragen en tijd inplannen voor de klim. Parkeerplaatsen zijn beperkt en de toegang tot bepaalde gebieden kan variëren afhankelijk van weersomstandigheden.

De bovenste verdieping van de donjon werd in 1820 verwoest, maar de toren rijst nog 33 meter boven de grond uit. Een wenteltrap in de spoor van de toren verbindt de twee bovenste verdiepingen met het platform op de top en werd waarschijnlijk na de voltooiing van de toren toegevoegd.