Église monolithe, Saint-Émilion, In rots uitgehouwen kerk in Saint-Émilion, Frankrijk

De monolithische kerk van Saint-Émilion is volledig uitgehouwen in een kalkstenen helling onder de place du Clocher en de place des Créneaux. Het schip en de twee zijschepen van bijna gelijke afmetingen worden verdeeld in zes traveeën door brede monolitische pijlers, en het middenschip reikt tot elf meter hoogte. De westgevel toont een spitsboogportaal met gebeeldhouwde figuren en een driehoekige geveltop met een centraal medaillon.

De Bretonse monnik Émilion vestigde zich hier als kluizenaar en stierf in 767; zijn volgelingen groeven een bescheiden ondergrondse kamer. Rond het begin van de 12e eeuw liet Pierre de Castillon, burggraaf van Aubeterre, de kerk van boven naar beneden in de rots houwen, een techniek die hij in Cappadocië had gezien, als memoria van het Heilig Graf. Een inscriptie op de derde zuidelijke pijler van het schip vermeldt de wijding aan de heilige Émilion in de late 11e of vroege 12e eeuw.

De naam Saint-Émilion komt van de Bretonse monnik die hier als kluizenaar leefde en in 767 stierf; zijn leerlingen groeven een bescheiden ondergrondse kamer in de rots. De kerk werd later aan de heilige gewijd, zoals een inscriptie op de derde zuidelijke pijler van het schip herinnert, op de zevende dag voor de iden van december. De 53 m hoge klokkentoren is het hoogste punt van de stad.

De kerk bereikt men vanaf de place de l'Église Monolithe, tussen de place du Clocher en het lager gelegen plein; de huidige parochiekerk staat ongeveer 100 meter noordelijker aan de rue du Clocher. De klokkentoren staat op een terras op de hoogte van de place du Clocher en is het hoogste punt van Saint-Émilion. De ondergrondse ruimten betreedt men te voet, en de beklimming van de toren geeft uitzicht over de stad.

Steenhouwers verwijderden ongeveer 15.000 kubieke meter kalksteen om deze ondergrondse ruimte te creëren. Deze enorme hoeveelheid illustreert jaren van intensief werk achter dit architectonische werk.