Tour Charlemagne, Romaanse toren in Tours, Frankrijk

De Tour Charlemagne is een vierkante toren van ruw lichtgrijs metselwerk, de voormalige noordtransepttoren van de Sint-Maartensbasiliek. De platte top verving een 56 meter hoge spits die in 1794 werd afgebroken. Bovenaan bevindt zich een spitsboogreliëf van een ruiter boven twee smalle openingen; onderaan opent een rondboogportaal.

De toren werd in de tweede helft van de 11e eeuw toegevoegd boven de noordarm van het transept van de romaanse Sint-Martinusbasiliek, die op 4 juli 1014 werd ingewijd. Begin 14e eeuw kwam er een gotische verdieping met spitsboogvensters, en in de 17e eeuw bestond er een 56 meter hoge spits. De basiliek werd van 1797 tot 1803 gesloopt, maar de toren bleef behouden na een in 1805 voorgesteld restauratieproject. In 1928 stortte hij gedeeltelijk in.

De naam verwijst naar Luitgarde van Alemannië, de vierde echtgenote van Karel de Grote, die op 4 juni 800 in Tours overleed tijdens het verblijf van de keizer. Volgens de overlevering werd zij onder of bij het gebouw begraven, maar het graf is nooit geïdentificeerd. Samen met de klokkentoren is dit het laatste overblijfsel van de Sint-Maartensbasiliek.

De toren staat aan de rue des Halles in het Vieux-Tours, met het onderste deel tussen straat en belendende panden; het rondboogportaal in de basis is het detail om te zoeken. Sinds 13 september 1958 is hij als monument historique geklasseerd, en aan de zuidkant ontbreekt het transept dat hem schraagde, zodat het metselwerk vanaf de straat leesbaar is.

De toren ontkwam aan de sloop van de basiliek (1797-1803) alleen dank zij een restauratieplan uit 1805 dat moest herinneren aan de kroning van Napoleon als nieuwe Karel de Grote; het plan werd nooit uitgevoerd. Later huisvestte hij een schrijnwerkerij, in 1831 werd aan zijn voet een 107 meter diepe artesische put geslagen en van 1860 tot 1885 rustte een waterreservoir van 218 ton op de eerste verdieping. Verzwakt stortte hij in 1928 gedeeltelijk in.