Hortus, Archeologische vindplaats en berg in Valflaunès, Frankrijk

De 512 m hoge Hortus ligt op het grondgebied van Valflaunès, ongeveer 20 km ten noorden van Montpellier, tegenover de Pic Saint-Loup. De zuidrand is een meer dan honderd meter hoge, ruim een kilometer brede klif van witte krijtkalk, verdeeld in horizontale richels en verticale breuken, met dichte begroeiing eronder en een bebost plateau erboven.

De portiek van de Hortusgrot werd over een brede kuil opgegraven en leverde enkele meters stratigrafie op. Neanderthalers schuilden er tussen 60.000 en 30.000 jaar geleden en lieten Mousteriaanse spitsen, klingen en schrabbers achter, plus ongeveer honderd menselijke botten, waaronder veel kaken. Daarna ontbreekt materiaal uit het Laat-Paleolithicum, maar volgt een neolithische bewoning (Chasséen, Ferrières) tot in het Chalcolithicum en de late bronstijd.

De wijngaarden op de hellingen van de Hortus en de naburige Pic Saint-Loup leveren de cru Pic-Saint-Loup, in januari 2017 erkend als appellation d'origine contrôlée. De naam Hortus betekent in het Latijn „tuin”; de Occitaanse vorm Òrtols is lokaal nog in gebruik. Een legende vertelt van een herder en herderin die een gedwongen huwelijk ontvluchtten; een reus spleet de berg met een vuistslag.

De klimwand telt ongeveer zestig routes van de zesde tot de achtste graad, bereikbaar via de weg D122 die tot kort onder het top Plateau loopt. De kalksteen staat verticaal en is gebroken; de routes gelden als moeilijker dan die op de noordwand van de naburige Pic Saint-Loup. De grot en de rotsen zijn een vleermuizenverblijf, de holten zijn niet toegankelijk.

De Hortusgrot dient als doortrekverblijf voor Schreiber's vleermuis en de mediterrane hoefijzerneus; hun aantallen liepen er in voorjaar en herfst op tot bijna 1.000 dieren. Zes van de 17 geregistreerde vleermuissoorten leven in grotten en zijn in Europa bedreigd, waardoor het gebied deel uitmaakt van Natura 2000-gebied "Pic Saint-Loup".