Roman amphitheatre of Purpan-Ancely, Romeins amfitheater in Toulouse, Frankrijk.

Het Romeinse amphitheater van Purpan-Ancely is een bakstenen bouwwerk van 115 m lang, waarvan de amandelvormige arena 62 m op de noord-zuidas en 46 m op de oost-westas meet. De 15 m brede cavea droeg twee maeniana en 22 vomitoria van 1,10 m breed en 1,80 m hoog. Bewaard zijn een gebogen muur met bakstenen boog en een overwelfde doorgang, plus een bakstenen trap.

Tussen 40 en 50 n.Chr. gebouwd onder keizer Claudius, diende het amphitheater een kleine landelijke nederzetting bij het Romeinse Tolosa. In de 3e eeuw verhoogden 7 meter lange stralenmuren de capaciteit van 7.000 naar 12.000 toeschouwers; deze aanbouwen werden vóór het tweede kwart van de 4e eeuw verwijderd, mogelijk na een instorting. Vanaf de 5e eeuw verlaten, staat het in de 16e eeuw te boek als „aire de la tuilerie contentieuse“, met bakstenen die door buurtbewoners werden weggehaald, en daarna als landbouwgrond.

Het amphitheater bracht mensen van alle niveaus van de Romeinse samenleving samen voor entertainment en publieke spektakels. De rangschikking van de zitplaatsen weerspiegelde de sociale orde die het Romeinse leven bepaalde.

Het terrein ligt op de kruising van de avenue du Professeur-Guy-Espagno en de avenue des Arènes-Romaines, tussen de wijken Purpan en Ancely ten westen van Toulouse, en is sinds de jaren 1980 voor het publiek toegankelijk. De bodem is ongelijk, met losse stenen en droge aarde onder de gewelfde doorgang; stevige schoenen zijn aan te raden.

De arena is ongeveer 2,5 meter in de grond uitgegraven en de cavea steunt deels op het rondom gestorte puin, een techniek die ook in Pompeii en Mérida is toegepast. Minstens zes baksteenwerkplaatsen zijn door stempels bevestigd, en de afwisselend blinde en open exedra's van de façade doen denken aan de amfitheaters van Avenches en Ivrea.