Abbaye de Sainte-Marie-au-Bois, Premonstratenzer abdij in Vilcey-sur-Trey, Frankrijk

De Abbaye de Sainte-Marie-au-Bois is een voormalige premonstratenzerabdij in Vilcey-sur-Trey, Meurthe-et-Moselle, gebouwd bij een bron onderaan een klein dal. De romaanse resten dateren uit de 12e eeuw; de gebouwen waren kort na 1150 voltooid. Het lange, lage bouwwerk van lichtgrijze steen heeft een steil dak van roodbruine pannen; links een hoge gevel met driehoekige top en een klein rond venster boven een donkere poort, rechts een lagere vleugel met kleine donkere vensters achter een laag stenen muurtje.

Gesticht door hertog Simon I van Lotharingen tussen 1130 en 1139 bij zijn kasteel van Prény, gold de abdij lang als het eerste huis van de orde in Lotharingen, een traditie die nu wordt verworpen: het plan ontstond vermoedelijk op het concilie van Luik in 1131. Richard, een leerling van Norbertus uit Laon, was de eerste abt; de gebouwen waren kort na 1150 voltooid.

De naam Sancta Maria in Nemore (Maria in het Woud) verwijst naar het beboste dal waarin de abdij werd gebouwd. De premonstratenzer kanunniken bedienden de parochies Vilcey-sur-Trey, Viéville-en-Haye, Pagny-sur-Moselle, Onville, Manonville, Hagéville, Bey-sur-Seille en Lanfroicourt. In 1257 stichtten zij in Pont-à-Mousson het seminarie Saint-Nicaise voor de opleiding van novicen van de Lotharingse premonstratenzerhuizen.

De voormalige abdij ligt onderaan een klein bebost dal, bereikbaar vanuit Vilcey-sur-Trey; de bewaarde gebouwen doen dienst als boerderij, waardoor de toegang niet doorlopend is. Bezoeken worden georganiseerd op open monumentendagen, met rondleidingen die de romaanse resten toelichten. Het geheel is een beschermd monument; het terrein en de bewaarde muren vormen het belangrijkste dat te zien is.

In 1257 richtte het klooster het seminarie Saint-Nicaise op in Pont-à-Mousson voor de vorming van novicen uit verschillende Premonstratenzergemeenschappen. Dit toont hoe het huis invloed had op de orde ver buiten zijn eigen muren.