Church of Prophet Elijah, Byzantijnse kerk in Bovenstad, Thessaloniki, Griekenland

De Kerk van de Profeet Elia is een 14e-eeuwse Byzantijnse kerk in de Ano Poli van Thessaloniki, van het „Athos”-type kruis-in-vierkant, dat voorbehouden was aan kloosterkatholika. De muren wisselen lagen baksteen en witte natuursteen af, naar Constantinopolitaans voorbeeld. De foto toont een hoge centrale trommel met smalle boogvensters en een kruis, zadeldaken en kleinere koepeldelen, en onderaan een rij open boogportieken op rechthoekige pijlers met baksteen- en steenbanden, met daarachter een boogdeur en een klein venster.

De kerk dateert uit de Paleologentijd, maar haar oorspronkelijke wijding is onbekend. Lang werd ze geïdentificeerd als het katholikon van het Nea Moni-klooster, gesticht rond 1360-1370 op de plek van een paleis dat in 1342 tijdens de Zealotenopstand werd verwoest; modern onderzoek betwijfelt dit, omdat Nea Moni de Ottomaanse verovering overleefde. Haar interieurdecoratie wijst eerder op het Akapniou-klooster. Badrah Mustafa Pasha maakte er na de inname van Thessaloniki in 1430 een moskee van.

De naam van de kerk berust op een misverstand: in de Ottomaanse tijd heette ze Saraylı-moskee, „paleismoskee”, wat later op de profeet Elia werd betrokken. Binnen zijn resten van laat-Palaiologe muurschilderingen bewaard; kunsthistorici brengen ze in verband met het Akapniou-klooster en wijzen op hun invloed op de latere schilderkunst in Servië.

De kerk ligt in de Bovenstad van Thessaloniki en is te voet bereikbaar via de smalle steegjes van dat stadsdeel. De ingang kijkt naar het oosten, en bezoekers dienen kleding te dragen die schouders en knieën bedekt voordat ze naar binnen gaan.

De buitenmuren zijn gebouwd met afwisselende lagen witte stenen blokken en baksteen, een methode die zelden in Macedonië wordt gezien maar veel werd gebruikt in Constantinopel. Dit geeft het gebouw aan de buitenkant een visueel ritme dat het onderscheidt van de meeste kerken in de regio.