Fort Komenda, Fort aan de kust van de Centrale Regio, Ghana

Fort Komenda is een vervallen fort met vier bastions in Komenda in de Central Region van Ghana, gebouwd tussen 1695 en 1698 rond een oudere Engelse handelspost uit 1633. De muren bestaan uit ruwe bruine, rode en donkere stenen, met in de onderste helft van de hoge linkermuur een rechthoekig deel van gelijkmatige grijze blokken. Rechts loopt een lagere muur met een rij verticale openingen, en daarachter staat een witgekalkt gebouw met een donker zadeldak.

Fort Komenda werd tussen 1695 en 1698 gesticht rond een oudere Engelse handelspost met vier bastions uit 1633. Na de afschaffing van de slavenhandel werd het in 1816 verlaten. In 1868 aan de Nederlanders overgedragen, stuitte het fort op lokaal verzet; een Nederlandse militaire expeditie tegen Kwassie-Krom in 1869-1870 eindigde in een kostbare overwinning. De gehele Nederlandse Goudkust, inclusief het fort, werd op 6 april 1872 volgens het Goudkustverdrag van 1871 aan Groot-Brittannië overgedragen.

De naam van het fort komt van Komenda, de plaats waarvan de Fanti-handelaren aan deze kust met Europese kooplieden onderhandelden. De plek is nu een ruïne binnen de Werelderfgoedlijst van 1979, die de kastelen en forten van Ghana noemt als getuigenis van de Atlantische slavenhandel en de Europese koloniale invloed in West-Afrika. De plattegrond met vier bastions, aangelegd rond de Engelse handelspost van 1633, is wat een bezoeker nog kan volgen.

Fort Komenda staat in de stad Komenda in de Central Region van Ghana, op korte rijafstand ten westen van Cape Coast. De site is een ruïne: de bodem is oneffen en deels begroeid, dus stevig schoeisel is aan te raden. De plattegrond met vier bastions is het best te lezen van buiten de muren, waar de hoekbastions en de zandheuvel ervoor zichtbaar zijn.

Het fort werd zo gepositioneerd dat zijn kanonnen direct op het nabijgelegen Nederlandse Fort Vredenburgh gericht waren, een bewuste keuze die de rivaliteit tussen beide machten fysiek zichtbaar maakte. Dit soort directe confrontatieopstelling was zeldzaam langs de kust en laat zien hoe territoriale concurrentie zijn weerslag vond in de indeling van deze gebouwen.