St.-Cosmas-und-Damian-Kirche, Lutherse kerk in Bockhorn, Duitsland.

De St.-Cosmas-und-Damian-Kirche is een rechthoekige zaalkerk, begonnen in 1230, 37,40 m lang van oost naar west en 10,30 m breed van noord naar zuid, met muren van ongeveer 10 m hoog en 170 cm dik. Buiten zijn ze van bewerkte granietkeien, binnen van baksteen, met een vulling van steenslag en schelpkalk. Het met leien gedekte zadeldak draagt in het oosten een gesloten dakruiter en boven het westportaal van 1649 een tweede, waarvan de slagklok van de uurwerk onder een welsche Haube hangt.

De bouw van de kerk begon in 1230 op een warft, een opgeworpen hoogte, met zwerfkeien volgens Friese trant. Een blikseminslag veroorzaakte in 1630 brand; daarna schafte de gemeente een eikenhouten doopvont, een galerij en een preekstoel aan en verving het gewelf door een vlakke balkenzoldering, die al in 1776 beschilderd was. Het westportaal werd in 1649 aangelegd.

De naam van de gemeente verwijst naar de tweelingbroers Cosmas en Damianus, die volgens de overlevering zieken zonder betaling genazen. Binnen is het oudste stuk een doopvont uit de 13e eeuw; ook bewaard zijn een grafsteen uit 1656 en een eiken doopvont dat na de brand van 1630 werd aangeschaft. Het olieverfschilderij Christus aan het kruis van Thomas Willeboirts Bosschaert, in 1817 in Münster gekocht voor 100 gouden taler, volgt voorbeelden van Rubens en van Dyck.

De kerk staat in Bockhorn op een terp (Warft); het in 1649 aangelegde westportaal wijst de ingangszijde aan. De noordmuur behoudt de oorspronkelijke vensteropeningen, terwijl de andere drie buitenmuren door reparaties en doorbraken zijn veranderd. Het vlakke balkenplafond, al in 1776 beschilderd, is het best vanaf de galerij te zien.

Het orgel, in 1721/1722 gebouwd door Christian Vater, behield zijn oorspronkelijke stemming doordat de deksels van de gedekte pijpen vastgesoldeerd zaten; bij de restauratie van 1982/1983 door de firma Führer onder advies van Harald Vogel kon die daaruit worden afgeleid.