Schloss Grafeneck, Herdenkingskasteel in Gomadingen, Duitsland

Schloss Grafeneck is een breed, rechthoekig gebouw met een gele gevel en een rood pannendak met kleine dakkapellen, bij Gomadingen naast het Haupt- und Landgestüt Marbach. Drie verdiepingen liggen aan de voorzijde, elke vensterrij omlijst door groene luiken; in het midden van de begane grond bevindt zich een rondboogdeur met dubbele houten deur en glaspanelen, bekroond door een klein reliëf. Het gebouw herbergt een documentatiecentrum en de gedenkplaats Grafeneck.

Kasteel Grafeneck deed vanaf 18 januari 1940 dienst als moordcentrum, toen de eerste moorden van het T4-programma begonnen in een als doucheruimte vermomde gaskamer in een „garage”; de arts van de instelling liet koolmonoxide binnenstromen en de lichamen werden in het crematorium verbrand. Nadat de gebeurtenissen bekend waren geworden, zette Heinrich Himmler aan tot sluiting in december 1940, waarna de moorden in Hadamar werden voortgezet. In 1940 werden in Grafeneck in totaal 10.654 mensen gedood.

De naam Grafeneck verwijst naar het jachtslot van de hertogen van Württemberg, rond 1560 gebouwd op een middeleeuwse burcht. Sinds oktober 2005 hoort een documentatiecentrum bij de gedenkplaats; de „garage” met de gaskamer werd in de jaren zestig afgebroken, zodat bezoekers nu het terrein en de in 1930 aangelegde begraafplaats zien, niet de dodenkamer.

De gedenkplaats en het documentatiecentrum zijn gevestigd in het voormalige kasteel; het gebouw met de gaskamer, de „Garage”, werd in de jaren 1960 afgebroken, een originele ruimte is niet bewaard. Het kasteel ligt naast het Haupt- und Landgestüt Marbach, ongeveer 25 kilometer ten zuidoosten van Tübingen tussen Engstingen en Münsingen. In het kasteel is nog steeds een instelling voor gehandicaptenzorg en sociale psychiatrie gevestigd, waardoor delen niet toegankelijk zijn.

De als doucheruimte vermomde gaskamer stond in een bouwwerk dat de „Garage” heette en in de jaren 1960 werd afgebroken; niets markeert die plek nu. De Samariterstiftung, die hier vanaf 1928 een tehuis voor mensen met een beperking beheerde, kocht het slot en legde in 1930 een eigen begraafplaats aan.