Zwergenhöhle, Natuurlijk grotmonument in Bielefeld, Duitsland

De Zwergenhöhle is een karstgrot op de zuidelijke kam van het Teutoburg Woud aan de Jostmeiers Berg in het Bielefeldse stadsdeel Senne en de enige natuurlijke grot binnen de stad. Ze is 11 meter lang en ligt in kalksteen van het onder-Turoon van de Oerlinghausen-formatie. De ingang bevindt zich op een kam, ongeveer 50 meter onder de 260,5 meter hoge top.

Julius Wilbrand verrichtte rond 1887, kort na het leegruimen, het eerste wetenschappelijke onderzoek van de grot en mat een lengte van 20,80 meter. Instortingsmateriaal vulde de holte daarna grotendeels op. Een nieuwe opgraving en meting aan het einde van de 20e eeuw stelde de huidige lengte van 11 meter vast.

De naam „Zwergenhöhle” betekent „dwergengrot”, maar de bronnen noemen geen dwergensage die aan deze plek verbonden is; het is een traditionele volksbenaming. Wat de bezoeker wel kan vaststellen, is de functie als vleermuizenverblijf: in 2011 werd voor het eerst een beschermend hek aangebracht voor de overwinterende vleermuizen, dat van september tot mei gesloten is.

De grot ligt buiten de gemarkeerde wandelpaden en is niet bewegwijzerd, waardoor ze moeilijk te vinden is; vanaf het pad ten zuidwesten van de grot moet ongeveer 120 meter bergop worden afgelegd. Een beschermend rooster, voor het eerst aangebracht in 2011, is van september tot mei gesloten voor overwinterende vleermuizen. De grot ligt op een richel, ongeveer 50 meter onder de 260,5 meter hoge top van de Jostmeiers Berg.

De grot werd gevormd door de oplossing van kalksteengesteente veroorzaakt door koolzuur in grondwater in plaats van de gebruikelijke gesteentlagen. Dit chemische proces creëerde een ongebruikelijke geologische formatie die zich onderscheidt van andere grotten.