Grenzen van het Romeinse Rijk, Grensversterkingen van het Romeinse Rijk, werelderfgoed in meerdere landen

De grenzen van het Romeinse Rijk combineerden natuurlijke barrières zoals de Rijn en de Donau met militaire wegen, onderling verbonden forten en op sommige plaatsen doorlopende muren. In Britannia werden twee muren achter elkaar gebouwd: de Muur van Hadrianus in 122 en de Muur van Antoninus tussen 142 en 144; in Syrië en Arabia Petraea was er geen doorlopende muur, maar een netwerk van grensvestigingen en forten. In Dacië verbond de Limes Moesiae twee of drie wallijnen met een Groot Kamp en vele kleinere kampen.

De Latijnse term limes kreeg pas na de derde eeuw een bestuurlijke betekenis: een militair district onder een dux limitis. In Britannia werden twee muren achter elkaar gebouwd: de Muur van Hadrianus uit 122 met 50.000 soldaten en de Muur van Antoninus uit 142-144, in 164 verlaten en in 208 kort herbezet onder Septimius Severus. In Dacië verenigde de Limes Moesiae twee of drie wallijnen met een Groot Kamp en vele kleinere kampen.

De grensystemen vormden de ontwikkeling van Europa door handelswegen, militaire posten en ontmoetingszones tussen Romeinse en niet-Romeinse volkeren. Deze plaatsen tonen hoe mensen uit verschillende werelden samen leefden en handelden.

De grenssecties liggen in veel landen, van de Muur van Hadrianus in Brittannië tot de Limes Tripolitanus in Noord-Afrika; kies voor de reis één traject. In het fort Saalburg bij Frankfurt is het gereconstrueerde garnizoen te voet te verkennen. De stenen funderingen op de foto's horen bij één opgegraven grenspost, waar lage muren de vertrekken aangeven.

Het Latijnse zelfstandig naamwoord limes betekende een pad of strook tussen akkers, een grenssteen of elke weg, voordat onderzoekers het op de rijksgrens toepasten. Na de derde eeuw werd het een bestuurlijke term voor een militair district onder een dux limitis. Voor de rijksgrens zelf gebruikten de Romeinen het woord niet.